Buteo rufinus
 |
Vos an lenga piemontèisa |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |
 Buteo rufinusDescrissionËl Buteo rufinus (pondrà) a l'é un rapinant ëd la famija dj'Accipitridae, pì gròss ëd la poiana comun-a (Buteo buteo), con la testa pì cita an proporsion, ël bech pì robust e le piòte pì longhe. A l'é longh 57-65 cm, con n'aliura ëd 135-160 cm e a peisa 1.100-1.300 g (le fumele a son pì gròsse dij mas-cc). Ël piumagi a l'é motobin variàbil, con forme ch'a van da motobin ciàire a motobin scure, bele che le forme mesan-e a sio le pì frequente. La caraterìstica pì amportanta a l'é la coa sensa strìe (o quasi) e 'd color camoss o rossastr ant la metà distal, da sò nòm "coda bianca". La testa a l'é bastansa ciàira con na strìa scura travers j'euj, ël pét ciàir ch'a contràsta con la pansa e ij fianch brun scur. An vòl, as vëdd la base bianca dle remigante ch'a contràsta con ël bòrd d'arere dl'ala e la taca carpal nèira; la coa a l'é ciàira e sensa bare. L'iris a l'é brun sombr, ël bech a l'é nèir, la ser e le piòte a son giaune. A l'é pi che àutr silensios, ma a peul fé sente un "miagolì" caraterìstich dël géner. AmbientA viv ant le zòne duverte e sëcche: stëppe, semi-desert, teren rocos e colin-e con vegetassion ràira, dal livel dël mar fin a 2.000-2.700 méter an Turchìa. A l'é 'n cassador che soens a sta a terra o an sle pertie lungament, an vardand soe prede. A mangia dzortut cit mamìfer (giari, arvìcole) ma 'dcò retij, gròss inset e carògne. A nidìfica an cobia, an sle ròche, an sj'erbo o, andova ch'a-i n'é pa, an sij paj ëd la lus e fin-a an tèra. A fà 2-5 euv, che a cova për 35-36 di; ij cit a chërso an 45-52 di. DistribussionA l'é spantià ant l'Euròpa sud-oriental (Balcan), ant l'Asia sentral e ant l'Àfrica dël Nòrd. A son arconossùe doi sot-specie: la nominal B. r. rufinus (Euròpa e Asia) e la B. r. cirtensis (Àfrica dël Nòrd), pi cita e pì sedentaria. Le popolassion euroasiàtiche a son migratris e a passo l'invern ant l'Àfrica sentro-setentrional e ant ël Medi Orient. An Italia a l'é 'n migrant ràir ma regolar, con quaich cobie che a nidìfico an Sicilia e a Pantellerìa. A l'é protegiù da la Diretiva Osej (Anes I). A l'é classificà "Arzigh Mìnim" (LC) da l'IUCN. Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
|
