Carl Schmitt

	Vos an lenga piemontèisa
	Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì.

Carl Schmitt (nassù a Plettenberg, Vestfalia, l'11 ëd luj dël 1888, mòrt a Plettenberg ël 7 d'avril dël 1985) a l'é stàit giurista, filòsof polìtich e teorìch dël drit costitussional alman. A l'é un dij pì amportant e controvers pensador dël Neuv-sent, crìtich dël liberism e sostenitor dla ditatura com forma legìtima për salvé lë Stat.

Vita

Carl Schmitt a l'é nassù an na famija catòlica. A l'ha studià drit a Berlin, Mùnich e Strasborgh . Dël 1915 a l'ha marià soa prima fomna, Pawla Dorotić . A l'é dventà professor a l'Università ëd Greifswald (1921), peui a Bonn (1921), Berlin (1926) e Colònia (1932) . Dël 1933 a l'é aderì al Partì Nassional Socialista (NSDAP) e a l'ha arseivù ëd càreghe onorìfiche dal regim, ma dël 1936 a l'é stàit acusà d'oportunism da la SS-Zeitung "Das Schwarze Korps" e a l'é slontanasse. Dòp la guèra a l'é stàita internà për doi agn e a l'ha pì nen otnù na càtedra. A l'é mòrt a Plettenberg dël 1985 .

Pensé

Schmitt a l'ha anfluensà la teorìa polìtica con vàire concet:

Sovranità: "Sovran a l'é col ch'a decid an sla situassion d'ecession" .
Amis/nemis: Ël polìtich as fonda an sla distinsion antra amis e nemis .
Ditatura: Necessaria për goerné ant la situassion d'urgensa.
Stat total: Lë Stat a l'ha drit d'antërvnì an tuti ij setor dla società.

Euvre prinsipaj

Politische Romantik (1919)
Die Diktatur (1921)
Politische Theologie (1922)
Römischer Katholizismus und politische Form (1923)
Der Begriff des Politischen (1927)
Verfassungslehre (1928)
Ex captivitate salus (1950)

Anfluensa

Schmitt a l'ha anfluensà pensador com Leo Strauss, Walter Benjamin, Jacques Derrida, Giorgio Agamben e Jürgen Habermas . Sò pensé a l'é dovrà ant la teorìa polìtica contemporania.