Citrus deliciosa
 |
Vos an lenga piemontèisa |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |
Citrus deliciosa[modìfica | modifiché la sorgiss]Descrission[modìfica | modifiché la sorgiss]Ël Citrus deliciosa (mandarin, mandarin comun) a l'é n'erbo da fruta dla famija dle Rutaceae, originari dla Cin-a, aut 2-8 méter, con na copa rionda e branch ch'a peulo avèj dë spin-e. Le feuje a son lansetà, longhe 4-8 cm, con dle cite ale al picol. Le fior a son bianche e motobin profumà. Ij frut (mandarin) a son pitòst cit (5-8 cm ëd diàmeter), un pòch sgnacà, con la pel fin-a e ch'as dëstaca fàcil. La polpa a l'é dossa e savorìa . L'épitet "deliciosa" a riva pròpi da la qualità dël frut . Distribussion[modìfica | modifiché la sorgiss]A l'é coltivà dzortut ant l'area dël Mediterani (Italia, Spagna, Fransa, Maròch, Algerìa, Turchìa) e a l'é dovrà ëdcò ant la penìsola ibérica e ant l'América . An Piemont a peul esse trovà an quàich giardin o coltivassion proteta, ma a l'é nen resistent al frèid fòrt. Notissie[modìfica | modifiché la sorgiss]A l'é n'ìbrid natural, con na pcita part (4-6%) ëd pompelm ant ël DNA . A l'é un mandarin motobin antich, coltivà an Italia già dal 1810-1818, e a l'é stàit portà an Euròpa prima che an Orient . Soa coltivassion a l'ha përdù colp ëd pianta ant ël Neuvsent përchè ij frut as conservo pòch e la produssion a l'é auternanta . Contut, a l'ha 'n savor e 'n përfum motobin intens e caraterìstich. Da soe feuje e dal frut as tira d'euli essensiaj dovrà për aromatisé . L'euli essensial a l'ha ëdcò 'd propietà antiossidante . La pianta a l'é 'l genitor ëd tante varietà d'ancheuj, com la clementin-a (mandarin × portogal) e 'l mandarin Kinnow (con King tangor) . An Piemontèis a l'é ciamà mandarin. Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse[modìfica | modifiché la sorgiss]
|
