Citrus medica
 |
Vos an lenga piemontèisa |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |
Sitron: Citrus medicaDescrissionËl Citrus medica (sitron) a l'é na pianta da frut dla famija dle Rutaceae. A l'é n'erbo o busson ch'a peul rivé a 3-5 méter d'autëssa, con feuje grande, ovaj-oblonghe, motobin profumà quand a së s-cianco. Le fior a son bianche o viola, gròsse e aromàtiche. Ël frut, ël sitron, a l'é ël pì grand dël géner Citrus: a peul rivé a 30 cm ëd longheur, con na forma ovòid o oblonga, e na scòrsa motobin spëssa, aromàtica. La polpa a l'é citrin-a, motobin pòch sùita e àcida. Soa caraterìstica pì amportanta a l'é la scòrsa, dovrà për sò përfum e për sò savor. DistribussionËl sitron a l'é originari dl'Asia sud-oriental (India setentrional e Birmania). A l'é spantiasse ant l'antichità vers ël Mediterani travers la Persia e la Mesopotamia, rivand an Grecia e an Italia ai temp ëd j'Imperi Roman. Al di d'ancheuj a l'é coltivà an vàire pais subtropicaj e mediterani, com Italia (specialment an Sicilia e an Calabria, con la varietà Cedro di Diamante), Israel, Grecia, Maròch e ant ël sud-òvest ëd l'Asia. A preferiss un clima càud e sensa gelà tardive. NotissieËl sitron a l'é, ansema al Citrus grandis (pomel) e al Citrus reticulata (mandarin), un-a dle tre specie originaj dël géner Citrus, dont a derivo tùit j'ìbrid (limon, portogal, pompelm, ecc.). A l'era conossù ant l'antichità 'me "mela médica" o "pom ëd Persia" e a l'era dovrà për soe proprietà medicinaj e për sò përfum. La scòrsa a l'é dovrà an cusin-a (candì, siròp), an cosmética e ant la fabricassion ëd licor (es. Cedratin-e). Ant le sirimònie ebràiche, ël sitron (etrog) a l'é dovrà durant la festa 'd Sukkot. A l'é 'dcò na pianta ornamental motobin arsercà për soe fior e sò frut decorativ. Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
|
