Companìa ëd Gesù
 |
Vos an lenga piemontèisa |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |
 La Companìa 'd Gesù (an latin: Societas Iesu, sigla S.I.) a l'é n'órdin religios mascolin ëd drit pontifici, fondà dël 1534 da Sant Ignassi ëd Loyola ansema a ses compagn (tra cui San Francesco Saverio). Ij sò mèmber a son ciamà gesuita. L'órdin a l'é stàit aprovà da Papa Pàul III con la bòla Regimini militantis Ecclesiae dël 1540. StòriaIgnassi ëd Loyola (1491-1556), un nòbil basch ch'a l'avìa fàit ël soldà, dòp na conversion religiosa a l'ha butà a pont j' Esercissi Spirituaj. Dël 1534, a Montmartre (Paris), chiel e ij sò ses compagn (Pietro Favre, Francesco Saverio, Diego Laínez, Alfonso Salmerón, Simão Rodrigues e Nicolás Bobadilla) a l'han fàit vot ëd povertà e castità, e 'd pelerinagi an Tèra Santa. Dël 1537 a son ordinà prèive a Venessia. Dël 1540, Pàul III a l'ha aprovà l'órdin, ch'a l'era caraterisà da 'n vot ëd ubidienza special al Papa për le mission. L'órdin a l'é stàit sopress da Papa Clement XIV dël 1773 (grassie a pression dle cort catòliche), ma a l'é dzorvivù an Russia e a l'é stàit restaurà da Papa Pio VII dël 1814. Dël 2013, për la prima vira, un gesuita, Jorge Mario Bergoglio, a l'é stàit elegiù Papa con ël nòm ëd Fransesch. CaraterìsticheLa Companìa a l'é famosa për sò vot d'ubidienza al Papa, ch'a-j përmëtt d'esse "missionari an qualsëssìa part dël mond andoa a-i sia da manca". A l'é angagià ant l'educassion (colege e università), ant le mission (compagnìa dle strasore), ant la arserca teològica e ant la giustissia social. Sò carisma a l'é arzumù ant la frase "Ad maiorem Dei gloriam" ("Për la pì granda glòria 'd Nosgnor"). Ancheuj, la Companìa a l'ha anviron 15.000 gesuita spantià an 122 pais (dàit 2022). Ël Superior General a l'é Arturo Sosa (dal 2016). Anliure |
