Efet Compton

Da Wikipedia.
Drapò piemontèis.png Vos an lenga piemontèisa
Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì.


L'efet Compton a l'é un fenòmen fìsich dont l'antërpretassion a l'é dovùa a Arthur Compton.

An fasend penetré na radiassion eletromagnética ëd frequensa bastansa àuta (ij raj X) an na sostansa, për esempi un blòch ëd parafin-a, e osservand la radiassion ëspantià ant le vàire diression, as treuva che la frequensa dla radiassion ëspantià a l'é nen pròpe ugual a cola dla radiassion ancidenta e a varia con la diression.

Ës fenòmen as peul nen ëspieghesse con ël concet clàssich d'onda eletromagnética. A l'é nopà tutafàit giustificà an dovrand ël concet ëd foton, con la condission d'atribuì al foton nen mach l'energìa E=hν, ma ëdcò na quantità ëd moviment con diression ugual a cola ëd propagassion ëd l'onda e dont ël mòdol as peul tiresse an dovrand le fórmole dla teorìa dla relatività. An efet, da l'espression dla massa relativìstica

ëd n'oget material ch'a bogia con andi , un a treuva

.

Dagià che l'energìa e la quantità ëd moviment a son ësmonùe da

e

,

un a oten na relassion antra p e E:

.

Ël foton a bogia con andi u=c e a l'ha n'energìa bin definìa; antlora, për l'espression dl'energìa sì-dzora, a-i na ven che, tratà tanme na partissela, soa massa d'arpòs a dev esse nula. Donca

.

An dovrand la longheur d'onda λ con la relassion λν=c, as oten-o j'espression për p dovrà ëd sòlit:

.