Falco peregrinus
 |
Vos an lenga piemontèisa |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |
     DescrissionËl Falco peregrinus (farcon, falcon) a l'é n'osel dla famija dij Falconidae, conossù 'me 'l pì lest animal dël mond an calà: a peul rivé a 390 km/h an caland an picà. A l'ha n'ovrtura d'ale d'anviron 80-120 cm, con n'autëssa 'd 34-58 cm. Ël piumagi a l'é sël dòss gris-bleu scur, con la pansa ciàir e strià 'd nèir. La testa a l'é scur con na caraterìstica "mustassa" nèira ch'a cala giù da j'euj. Le fumele a son pì grande 'd 1/3 dij mas-cc. A l'ha 'd bech curt e arvoltà, potent e d'ale longhe e pontà, bon-e për un vòl motobin lest. AmbientËl falcon viagiator a l'é present an tuti ij continent, gavà l'Antàrtich. A preferiss ambient duvert, coste rociose, montagne e grande sità (andova a nidìfica an sij gratacej e le tor). A l'é un cassador che a mangia dzortut osej (an vol o an tèra), ciapà an calà. An sità, a cassa ij colomb e le bande 'd passaròt. A nidìfica an sle ròche, an dle fàude o an sij edifissi àut, dovrand mach na cavità o 'n pòst pian për podèj depon-e j'euv (da 3 a 4). DistribussionA l'é na spéce cosmopolita, che as treuva an Euròpa, Asia, Àfrica, América e Australasia. An Italia, a l'é present tut l'ann (sedentari) ant j'Alp, j'Apenin e le coste rociose. An invern, la popolassion a aumenta për l'ariv ëd migrator setentrionaj. Dòp na grossa diminussion ant j'agn '60-70 për colpa dël DDT (ch'a mnassava sò euv), a l'é arpijasse grassie a le lej ëd protession e a dij progèt ëd reintrodussion. Al di d'ancheuj a l'é na spece nen menassà e an espansion, an particolar ant le sità. Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
|
