Ferdinand Gonseth

	Vos an lenga piemontèisa
	Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì.

Ferdinand Gonseth (nassù a Sonvilier, ant ël canton Berna, ai 22 dë stèmber dël 1890, mòrt a Losan-a ai 17 dë dzèmber dël 1975) a l'é stàit un matemàtich e filòsof dla siensa svìsser . A l'é considerà un dij pì amportant epistemòlogh dël sécol ch'a fa XX .

Biografìa

Fieul d'un arlogé, Gonseth a l'ha perdù la vista durant l'adolessensa . A l'é laureasse an matemàtica e fìsica al Politècnich ëd Zurigh (EPFZ) dël 1914, andoa a l'ha peui otnù ël dotorà dël 1916 . A l'ha mostrà a l'Università 'd Berna (1919-1929) e a l'EPFZ (1929-1960), andoa a l'ha tnù na càtedra ëd filosofìa dla siensa .

Pensé

Gonseth a l'é l'ideator dla "filosofìa duverta", ëdcò ciamà idonéism (dal fransèis "idoine", visadì "ch'a conven" o "ch'a l'é adat") . Sò pensé a arfuda qualsëssìa forma ëd dògma o 'd vrità assolùa. La conossensa, për chiel, a l'é sempre provisòria e sogeta a revision. Ij prinsìpi fondamentaj ëd soa filosofìa a son:

La revisionabilità dla conossensa (minca teorìa a peul esse modificà o campà via an facia a d'evidense neuve) ;
La tecnicità (la conossensa a l'é sempe colegà a na prospetiva particolar) .

Euvre e amportansa

Gonseth a l'ha publicà 'd test fondamentaj com Les Fondements des mathématiques (1926) . Dël 1947 a l'ha fondà la revista Dialectica ansema a Gaston Bachelard e Paul Bernays . A l'é stàit ëdcò un dij fondator ëd l'Union Internassional ëd Lògica, Metodologìa e Filosofìa dla Siensa (1946) . Soa euvra a l'ha anfluensà la filosofìa e la siensa dël Neuv-sent.