Gaspacho
 |
Vos an lenga piemontèisa |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |
 Ël gaspacho (an spagneul: gazpacho, pronunsià [ɡaθˈpatʃo]) a l'é na supa frèida e beivùa fàita con ëd vërdure crùe frësche e sbatùe ansema. A l'é un piat antipast tìpich dla Spagna meridional (dzortut Andalusìa) e dël Portugal , dovrà dzortut d'istà për rinfresché. Stòria[modìfica | modifiché la sorgiss]Le orìgin dël gaspacho a son motobin antiche. A smija ch'a ven-a da na supa 'd pan, euli d'uliva, eva, asil e aj, ch'a sarìa rivà an Spagna con ij Roman. La paròla midema a podrìa ven-e dal latin caccabaceus ("cheusù ant un caccabus", un tipo 'd pèila). La riceta a l'é peui dventà part dla cusin-a andalusa, an dovrand ëd pan dur, aj, euli d'uliva, sal e asil. A l'é mach dël sécol ch'a fa XIX, dòp l'arvolussion dij prodot alimentar, che le tomàtiche e ij povron, portà da l'América, a son stàit giontà al gaspacho për deje col color ross ch'a l'ha al dì d'ancheuj. Ingredient e preparassion[modìfica | modifiché la sorgiss]La riceta tradissional a comprend: tomàtiche, chëcchëmmo, siola, povron, aj, euli d'uliva, asél dël vin, eva e sal. Dle vire as gionta ëdcò dël pan dur për deje consistensa. Na vòlta, ël gaspacho as fasìa sbatend le vërdure ant un morté con ël piston, na manera ch'a l'é ancora dovrà për evité la scuma ch'a ven-a con ël frulator modern. As peul servisse con dle guarnission com euv dur, giambon, o vërdure trità. Variante[modìfica | modifiché la sorgiss]A-i é vàire variant dël gaspacho. Un-a dle pì conossùe a l'é ël salmorejo, na crema pì spëssa e emulsionà. A-i é ëdcò ël gaspacho bianch (ajo blanco) sensa tomàtica, fàit con màndorle e aj, e ël gaspacho verd, con d'àutre vërdure. An chèiche region, com ant la provincia d'Alacant, ël nòm gaspacho a peul arferisse a 'n piat ëd carn càud, ch'a l'ha gnente a che fé con la supa frèida. |
