Geopolìtica
 |
Vos an lenga piemontèisa |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |
 La geopolìtica (da nen confondse con la geografìa polìtica e con la polìtica antërnassional) a l'é na dissiplin-a d'anàlisi ch'a studia le relassion antra la geografìa (fìsica e uman-a) e l'assion polìtica. Sò but prinsipal a l'é col ëd descrive e comprende la complessità dlë stat dël mond, an analisand l'anfluensa che ij fator geogràfich (posission, teritòri, risorse, clima) a l'han an sj'interesse nassionaj e an sle strategìe djë stat e dj'àutri ator polìtich . A manca ancora na definission unìvoca e condivisa dla dissiplin-a . A diferensa dla geografìa polìtica, ch'a studia dij fenòmen finì, la geopolìtica as concentra an sle situassion e ij fenòmen an evolussion, anté as anvertojo diferent soget (stat, organisassion antërnassional, moviment separatista, etc.) ch'as contendo 'l contròl d'un teritòri . L'arzultà final ëd n'anàlisi geopòlitica a l'é nen ëd prevede 'l futur, ma dë elaboré dë scenari possìbij . Ël tèrmo a l'é stàit conià dël 1904 dal polìtich svedèis Rudolf Kjellén . Dël XX sécol, dzortut për euvra dël general Karl Haushofer, a l'é stàita dovrà për giustifiché l'espansionism dla Gërmania nasista (Lebensraum), an otnend parèj na conotassion determinìstica e na cativa arputassion ch'a l'ha mnà a sò ostracism dòp la Sconda guèra mondial . A l'é tornà d'atualità a parte dal 1978 . Tra ij sò prinsipaj teòrich modern i arcordoma Yves Lacoste, ch'a la definiss tanme l'anàlisi dle situassion anté che doi o pì ator as contendo un teritòri , e Lucio Caracciolo, ch'a la considera n'arzulta dle contèise për podèj an dë spassi e temp determinà. |
