Ginkgo biloba
 |
Vos an lenga piemontèisa |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |
  Ginkgo bilobaDescrissionËl Ginkgo biloba (an piemontèis gingko) a l'é n'erbo ùnich ant sò géner, l'ùnich vivent ant la famija dle Ginkgoaceae. A l'é na conìfera a feuje drocante, aut 20-35 méter, con na copa larga e piramidal. La scòrsa a l'é gris brun-a e suberosa. Le feuje a son a forma 'd ventaj, con na s-ciapura an mes, longhe 5-10 cm, verd ciàir, ch'a dvento giaun òr a l'otonn. A l'é na pianta dioica: ij mas-cc a produvo dë stròbij con pòlin, le fumele a produvo d'òvuj ch'a dvento peui 'd frut (smens) carnos, con un brut odor quand a maduro. Le smens a son comestìbij (dòp cotura), ma a venta gavé la part esterna tòssica. DistribussionA l'é nativ dla Cin-a, andoa a l'é stàit conservà ant ij templi budista për sécoj. A l'é stàit antrodòt an Euròpa dël sécol XVIII e an Piemont a la fin dël Setsent. Ancheuj a l'é coltivà 'me erbo ornamental an tut ël mond, dzortut ant le sità përché a tòlera bin l'inquinament. An Piemont as treuva ant ij parch e le stra 'd vàire sità (Turin, Coni, Lissandria). NotissieA l'é considerà un "fòssil vivent", përchè a l'é l'ùnich dzorvivù 'd na famija motobin antica (a l'era comun ant l'era dij dinosaur). Le feuje a son dovrà an erboristerìa për soe proprietà vasodilatatriss e për mejoré la memòria (estrat ëd Ginkgo). Le smens a son dovrà ant la cusin-a cinèisa (dong guo). An Piemontèis a l'é ciamà gingko. A l'é n'erbo motobin resistent a le maladìe e a j' insect, e a peul vive pì che 1.000 agn. A l'é 'l sìmbol ëd la sità 'd Tokio. Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
|
