Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì.
Giovanni Bressani
Giovanni Bressani a l'era nassù a Bérghem ai 2 ëd gené dël 1489, da na famija bin rica, e a l'é mòrt a Olmo al Brembo ai 23 ëd mars del 1560.
A l'ha scrivù an latin, toscan e bërgamasch. A l'era n'estimador d'Erasm da Rotterdam. Aj piasìa scrive ëd le pasquinade che a badinavo ij polìtich e ij negossiant; a fasìa taché le pasquinade për la sità e as ritirava an campagne për schivé le ritorsion.
Euvre
Ël Bressani a scrivìa ant un bërgamasch che chiel midem a definìa "tum quod rara tum quod ridicola".
Na cuìja dij sò vers a l'era stàita stampà d'apress ëd la mòrt, dël 1574 a Bressia[1], col ël tìtol:
Tumuli tum latina tum etrusca tum bergomea lingua compositi.
Pasquinada
La Pasquinada a l'é trascrivùa da Umberto Zanetti. L'inisse:
“
A fó la crida da part dol Bressà,
sovè de quèl chi compón vèrs divèrs,
che chi con ànim malign e pervèrs
i sò composissió vörà biasmà,
...
”
—Pasquinada
A ü forestér
L'inisse:
“
Perchè l' m'è stàcc refèrt t'é büt a dì
che in dol nòst Bèrghem no s' sà fà ü sonèt
chi sì zentìl e bó e chi s' pòssi mèt
a parengó de quèi di citadì,
...
”
—A ü forestér
I olcèi de gàbia
L'inisse:
“
I olcèi de gàbia, sovè cantarì,
come gasi, merlòcc, lódi, stornèi,
lisignöi, ocanèi, durcc, ravarì,
calandri, lögarì e assé ótr' olcèi,
...
”
—I olcèi de gàbia
Contro i cattivi poeti
L'inisse:
“
A i saràv lór pò da fì sciafinàt,
costór ch'i mèt fò vèrs püblicamét
ch'in sìlabi, paròli o sentimét
è defetós, gnè è cöndìt o salàt.
...
”
—Contro i cattivi poeti
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
Region Lombardìa - Antologia della poesia nelle lingue e nei dialetti lombardi
Arferiment
↑Tumuli tum latina tum etrusca tum bergomea lingua compositi, Bressia, Turlini 1574
