Gitta Sereny

	Vos an lenga piemontèisa
	Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì.

Gitta Sereny (nassùa Gitta Serényi a Vien-a ël 13 ëd mars dël 1921, mòrta a Cambridge ël 14 ëd giugn dël 2012) a l'é stàita na giornalista, biografa e stòrica austrìaca d'origin ungherèisa, naturalisà britànica .

A l'é arnomà për ij sò studi an sël Olocàust e la maltratassion dle masnà, e për avèj intervistà 'd personagi controvers coma Franz Stangl (comandant dël camp dë stermini ëd Treblinka), Albert Speer (architet dël Terz Reich), e Mary Bell (masnà sassin-a) .

Biografìa

A l'era fija d'un aristocràtich ungherèis protestant, Ferdinand Serény (mòrt dël 1923), e d'un'atriss tedësca d'origin ebràica, Margit Herzfeld . L'economista Ludwig von Mises, a l'ha marià soa mare dòp la mòrt dël pare . A l'é stàita educà an Anghiltèra, a l'ha studià art dramàtica a Vienna con Max Reinhardt e a la Sorbonne .

A 13 agn a l'ha asistì a 'n comissi dël partì nasista a Norimberga . Dòp l'Anschluss dël 1938, a l'é trasferisse an Fransa, andoa a l'ha travajà con d'orfanin durant l'ocupassion tedësca . Dël 1941 a l'é scapà travers ij Pirené për rivé ant jë Stat Unì .

Dòp la guèra, a l'ha colaborà con l'UNRRA për riunì le masnà seguestrà dai nasista a soe famije . A l'ha marià Donald Honeyman (fotògraf) dël 1948, e a l'ha tramudà a Londra . A l'é mòrta dòp na longa maladìa a l'Addenbrooke's Hospital ëd Cambridge .

Euvre

A l'ha scrivù për vàire giornaj (Sunday Times, The Daily Telegraph, Die Zeit). Sò prim lìber a l'é stàit The Case of Mary Bell (1972) .

Sò caplavor a l'é Into That Darkness (1974), basà an dzora a 70 ore d'antreviste con Franz Stangl . A l'ha ëdcò publicà la biografìa d'Albert Speer (Albert Speer: His Battle with Truth, 1995), ch'a l'ha vagnà 'l Duff Cooper Prize e 'l James Tait Black Memorial Prize .

A l'é stàita nominà Comandant ël'Órdin dl'Imperi Britànich (CBE) dël 2004 .