Grus grus
 |
Vos an lenga piemontèisa |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |
 Grus grusDescrissionLa Grus grus (gru) a l'é un gròss osel trampolié dla famija dij Gruidae, conossù 'dcò com "gru euroasiàtica" përchè a l'é l'ùnica specie 'd gru comun-a an Euròpa . A l'é àuta 100-130 cm, con n'aliura ch'a peul rivé a 200-240 cm e a peisa an tra 3 e 6,1 kg (ij mas-cc a son pì gròss dle fumele) . Ël piumagi a l'é gris uniform, con la gola, la part dëdnans dël còl e la front nèire. La caraterìstica pì vistosa a l'é na fassa bianca ch'a part da daré a j'euj e a cala giù për ël còl fin-a a la schin-a . An sla testa a-i é na calòta rossa (piumage ross, nen piume) motobin ciàira . Le tersiarie (le piume longhe dj'ale) a son motobin dësvlupà, a formo na sòrt ëd coa pendenta ch'a quata la coa vera . Ij giovo a l'han la testa pi brun-a e a manco dla macia rossa . A l'ha 'n crij fòrt a tromba, un "krooh" ch'as sent da lontan . AmbientA viv ant le zòne ùmide e duverte: torbiere, pra alpin, palud, boschin ëd conìfere e bòsch mës-cià con eva bassa, da la pian-a fin a 2.200 méter . Durant le migrassion e l'invern, as treuva ant ij teren coltivà, le pasture, le lagun-e e jë stagn, andoa a s'ambaron-a an strop gròss . A mangia 'd tut: radis, tùber, gran-e, gale, ma 'dcò inset, verm, lumasse, ran-e e cit rat . DistribussionA nidìfica ant l'Euròpa setentrional e oriental (Scandinavia, Finlandia, Russia) e ant l'Asia temperà fin-a a la Cin-a setentrional . A l'é migrator: a passa l'invern ant l'Àfrica dël Nòrd, ant la penìsola Ibérica, ant l'Italia setentrional (fërmada ant la Pian-a Padan-a), ant l'India e ant la Cin-a meridional . A l'é protegiù (Diretiva Osèj, Anes I) e a l'é classificà "Arzigh Minim" (LC) da l'IUCN . CuriositàËl nòm ëd la "Grùa" a l'é motobin vèj, d'antichità indoeuropenga e a l'é comun a tante lenghe indoeuropenghe. Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
|
.jpg)
