Guèra dij set agn
La guèra dij set agn a l'é stàit un conflit militar dla scònda metà dël sécol ch'a fa 18. La guèra a l'é durà dal 1756 al 1763 e a l'ha fàit an total 853.000 mòrt.
Stòria
[modìfica | modifiché la sorgiss]Formassion
[modìfica | modifiché la sorgiss]La guèra a l'ha interessà da 'na part ël Regn Unì, ël Regn ëd Prussia, l'Elettorà ëd Hannover, e autri Stat pì cit dla Gërmania nòrd-ossidental e, dal 1762, ël Regn dël Portugal; da l'autra la coalission formà dal Regn ëd Fransa, l'Imperi Roman Sacrà (prinsipalment l'Elettorà ëd Sassònia e l'Àustria), l'Imperi Russ, la Svessia, l'amper Moghul e, dal 1762, la Spagna. Un-a e l'autra formassion a l'han ëdcò avù l'agiut ëd diferent pòpoj nativ ant ij diferent continent.
Achit
[modìfica | modifiché la sorgiss]La guèra a l'é s-ciopà apress a l'invasion dla Sassònia da part dla Prussia, përché la Sassònia a l'era n'aleà dl'Àustria, ch'a vorìa arcuperé la Slesia, perdùa ant la guèra 'd sucession austrìaca 'd pòch agn prima.
Regn Unì e Fransa a son intrà ant le doe different fassion ëd guèra, përché tut e doi a vorìo avej ël contròl dij comersi e dle colònie ant ël mond.
Dësvlup
[modìfica | modifiché la sorgiss]La guèra dij 7 agn a l'é combatusse an Euròpa, ma ëdcò an Àfrica, Mérica e Asia, tant che la part ëd guèra combatusse an India tra Regn Unì e Fransa, a l'é ciamà tersa guèra carnatica. Costa guèra a l'é stàita donch definìa la "vera prima guèra mondial" da Winston Churchill.
Fin e conseguense
[modìfica | modifiché la sorgiss]La guèra a l'é finia con la vitòria dël Regn Unì e ij sò aleà contra la Fransa e ij so aleà.
Armudament teritoriaj
[modìfica | modifiché la sorgiss]
- An Euròpa gnente a armuda da com a j'ero ij finagi prima dla guèra
- La Fransa a ced sò teritòri a est dël fium Mississippi, comprèis ël Canadà, San Vincens, Dominica, Tobago e ël Cicars Setentrional (est dl'India) al Regn Unì e ij teritòri a òvest dël Mississippi a la Spagna.
- La Spagna a ced la Florida al Regn Unì an cambi dla restitussion ëd Manila e L'Avan-a.
- L'amper Moghul a ced ël Bengala al Regn Unì
Ël Regn Unì a l'era parej slansà vers la supremassìa mondial e vers na gròssa espansion an India, cola ch'a dventërà un-a dle soe colònie pi importante.
Ij fransèis d'Acadia, con la guèra franch-anglèisa, part dla guera dij set agn, dal 1755 a son stàit sforsà a migré an Luisian-a, andoa a ven-o bele adess ciamà "Cajun". Durant costa deportassion, manca acadian a son mòrt ëd fam.
Ant la cultura
[modìfica | modifiché la sorgiss]- Ël romanz "L'ùltim dij Mojcan", a l'é ambientà antratan dla guèra dij set agn.
- Ant ël videogieugh "Age of Empires III", a-i é na campagna, ant lë scond at, dont ël giogador a combate con ij fransèis ant la guèra dij set agn.
- Part dël videogieugh "Assassin's Creed III" a l'é ambientà antratan dla guèra dij set agn.