Italo Mus

	Vos an lenga piemontèisa
	Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì.

Italo Mus (Joseph-Italo Mus, nassù a Châtillon ël 4 d'avril dël 1892, mòrt a Saint-Vincent ël 15 ëd magg dël 1967) a l'é stàit un pitor italian, un dij pì amportant arpresentant dla vita e dle tradission dla Val d'Osta.

Vita

A l'era fieul d'Eugène Mus, në scultor ëd Torgnon, e ëd Martine Vallaise, ëd famija nòbil d'Arnad. Soa formassion artìstica a l'é ancaminà ant la botega dël pare, andoa a l'ha amparà l'intaj dël bòsch. Dël 1909, për consèj dël pitor Lorenzo Delleani, a l'é iscrivusse a l'Academia Albertina ëd Turin, andoa a l'ha studià con Giacomo Grosso, Paolo Gaidano e Luigi Onetti. Dël 1910 a l'ha vagnà 'l prim premi al Salon dij Giovin Pitor a Roma.

A l'ha partissipà a la Prima guèra mondial. Dël 1920 a l'ha marià Giuseppina Crenna, con la qual a l'ha avù quatr fieuj. Dël 1932 a l'ha progetà 'l monument ai cadù ëd Saint-Vincent (peui fondù dël 1940 për la guèra). Dël 1938 ël crìtich Guido Marangoni a l'ha scrivù 'd chiel an sl'arvista "Perseo", definindlo "pitor ëd gran talent". A l'ha travajà për un përiod con Filippo De Pisis. Dël 1956 soe euvre a son stàite esponùe a New York e Buenos Aires.

Euvre e stil

Mus a l'ha realisà anviron 2.000 euvre (disegn, sbòss, piture). Soa atività as divid an tre perìod:

Prim perìod (1920-1940): a pitura sene dla vita valdostan-a (antern, fienagion, paisage, bal).
Second perìod (1941-1958): a dësvlupa në stil pì lìber, anté che la fantasìa a pija 'l pòst ëd la realtà.
Ters perìod (1959-1967): a torna a soe orìgin, con disegn a inciòstr e carbon, e sbòss për edifissi pùblich.

Premi

A l'ha vagnà 'l Premi Saint-Vincent (1922, 1947, 1949), ël Premi dla Montagna (Milan, 1927), ël Premi Einaudi (1950), ël Premi dël Consèj dij Ministr (Roma, 1959) e 'l Premi Nassional d'Art Sacra (Roma, 1960).