John von Neumann
 |
Vos an lenga piemontèisa |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |
 John von Neumann (nassù János Lajos Neumann a Bùdapest, Ungherìa, ël 28 dë dzèmber dël 1903, mòrt a Washington l'8 ëd fërvé dël 1957) a l'é stàit un matemàtich, fìsich e informàtich ungherèis naturalisà american. A l'é considerà un dij pì grand siensià dël sécol ch'a fa XX . Sò travajVon Neumann a l'ha dàit contribussion fondamentaj an vàire setor: MatemàticaA l'ha smonù na formulassion assiomàtica dla mecànica dij quant, basà an sël teorema spetral. A l'ha 'dcò travajà an sla teorìa dj'ansem, an sj'operator linear ant jë spassi ëd Hilbert, e a l'ha fondà la teorìa dij retìcoj . Teorìa dij gieughAnsema a Oskar Morgenstern, a l'ha elaborà la teorìa dij gieugh e a l'ha generalisala e aplicala ai problema econòmich. Sò lìber Theory of Games and Economic Behavior (1944) a l'é considerà n'euvra fondamental . AnformàticaBasandse an sj'arserche e j'idèje d'Alan Turing, dël 1945 a l'ha progetà l'architetura dël prim ordinator tut afàit eletrònich: l'ENIAC. A l'ha 'dcò dësvlupà ël model ëd von Neumann (architetura a programa memorisà) e a l'ha contribuì a la teorìa dj'autòma . OnorificenseA l'ha arseivù la Medaja Albert Einstein (1956) e l'Enrico Fermi Award (1956). A l'é stàit mèmber ëd la Royal Society (1944) e dla National Academy of Sciences . A pòrto sò nòmEuvre prinsipaj
Anliure |
