La Pizzuta
 |
Vos an lenga piemontèisa |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |
 Ël Mont Pizzuta (an italian: Monte Pizzuta, ciamà La Pizzuta an sj'antiche mape IGM, e Mali i Picutës an albanèis arbëresh) a l'é 'l riliev pì àut (1.333 méter) dla caden-a dij mont ëd Piana degli Albanesi, an Sicilia. As treuva ant ël teritòri comunal ëd Piana degli Albanesi, an provinsa ëd Palerm. La montagna a fà part dla Riserva Natural Orientà Serre dla Pizzuta (Serre della Pizzuta) e a l'é caraterisà da bòsch, gròte e fenòmen càrsich. Geografìa[modìfica | modifiché la sorgiss]La montagna a l'é costituìa dzortut da calcar pelàgich dël Mesozòich e a smon na prominensa ëd 734 méter. Ant sò versant oriental a-i son la Gròta dël Garrone (Grotta del Garrone) e lë Zubion dla Pizzuta (Zubbione della Pizzuta), na cavità verticala përfonda anviron 100 méter. Davzin a la sima a-i é 'n popolament ëd agrifeuj (Ilex aquifolium). La montagna a l'é traversà dal Senté Italia e a dòmina l'abità ëd Piana degli Albanesi e sò lagh. Ambient[modìfica | modifiché la sorgiss]La zòna a l'é caraterisà da un microclima pì frèsch, con fiòche frequente d'invern e temperadure sota zero. La fauna a comprend volp, ìstriss, gat sarvaj, màrtora e vàire specie d'osej. La Gròta dël Garrone a òspita na colònia ëd chiròter e 'd féles ràire, com la Phyllitis scolopendrium e la Phyllitis sagittata. La flora a l'é caraterisà da bòsch ëd rol e Quercus ilex, con gàriga e prà ant le zòne pì àute. Stòria[modìfica | modifiché la sorgiss]La montagna a l'ha 'dcò n'amportansa stòrica: ël versant ossidental a goerna ij rest dle neviere, antiche conche artifissiaj dovrà già da j'Àrab për conservé la fiòca e la giassa. La zòna a l'é 'dcò davzin a Portella dla Ginestra, leu dla strage mafiosa dël 1947, ch'a l'ha ciapà nòm da la colin-a vzin-a. |
