Neuva Zelanda
 |
Vos an lenga piemontèisa |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |
 La Neuva Zelanda (an anglèis: New Zealand; an maori: Aotearoa, ch'a veul dì "tèra dla nìvola longa e bianca") a l'é un pais dl'Osseania, formà da doi ìsole prinsipaj (l'Ìsola dël Nòrd e l'Ìsola dël Sud) e da vàire ìsole pì cite. As treuva ant l'Océan Passìfich sud-ossidental, a sud-est dl'Australia. La capital a l'é Wellington, ma la sità pì popolà a l'é Auckland.  GeografiaLa Neuva Zelanda a l'ha na surfassa ëd 268.680 km² e a conta anviron 5,2 milion d'abitant (2024). Ël pais a l'é caraterisà da 'd montagne àute (j' Alp Neozelandèise an l'Ìsola dël Sud), da 'd vulcan ativ (an sl'Ìsola dël Nòrd), da 'd lagh e da 'd foreste pluviaj. Ël pont pì àut a l'é l'Aoraki/Mont Cook (3.724 m). StòriaLe prime popolassion a son ëstàite ij Maori, ch'a son rivà da la Polinesia antorn al sécol XIII. Ël prim europé a vëdde j'isole a l'é stàit l'esplorador olandèis Abel Tasman dël 1642. Dël 1769, James Cook a l'ha esplorà le còste. Dël 1840, con ël Tratà ëd Waitangi, la Neuva Zelanda a l'é dventà na colònia britànica. Dël 1907 a l'ha otnù l'indipendensa, ma a l'é restà ant ël Commonwealth. Lenghe ufissiajLa Neuva Zelanda a l'ha tre lenghe ufissiaj: l'anglèis, parlà dal 98% dla popolassion; ël maori, parlà da anviron 4% (an chërsùa) e arconossù dël 1987; e la lenga dij segn dla Neuva Zelanda, arconossùa dël 2006[1]. Organisassion polìticaLa Neuva Zelanda a l'é na monarchìa parlamentar e un regn dël Commonwealth. Ël cap dlë stat a l'é Carl III, rapresentà da un Governator General. Ël prim ministr a l'é Chris Hipkins (dal 2023), dël Partì Liberal. Nòti |
