Vai al contenuto

Penélope Cruz

Da Wikipedia.
Vos an lenga piemontèisa
Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì.
Penélope Cruz

Penélope Cruz Sánchez, mej conossùa tanme Penélope Cruz, a l'é n'atris e 'd vire modela, nà ël 28 d'avril dël 1974 a Madrid, an Spagna.

Biografìa

Penélope Cruz a l'é nà da Encarna Sánchez, na pruchera, e Eduardo Cruz, un mërcant. A l'ha doi frel pì cit: la cantanta Monica Cruz e l'ator Eduardo Cruz. Fin da masnà, a l'ha mostrà na grand passion për la dansa e l'art dramàtica. A l'ha studià dansa clàssica al National Conservatory of Spain për neuv agn, e dansa spagneula con la famosa Cristina Hoyos. A 15 agn, a l'ha vagnà un concors ëd talent e a l'ha ancaminà a travajé ant la television spagneula tanme presentatris e atris, an partessipand a vàire programa e serie.

Dël 1992, a l'ha fàit soa prima part amportanta ant ël film Jamón, jamón ëd Bigas Luna, ch'a l'ha daje 'n sucess nassional. Soa colaborassion con ël regista Pedro Almodóvar a l'ha marcà soa cariera: a l'ha travajà an Carne trémula (1997), Todo sobre mi madre (1999) e Volver (2006), për l'ùltim a l'é stàita nominà a l'Òscar për la mej atris.

A la fin dj'agn 1990, a l'ha ancaminà na cariera ant ël cine anglòfon, an recitand an film com All the Pretty Horses (2000), Blow (2001), Vanilla Sky (2001) e Sahara (2005). Dël 2009, për soa part an Vicky Cristina Barcelona ëd Woody Allen, a l'ha vagnà l'Òscar për la mej atris ëd sostegn, dventand la prima atris spagneula a vagné n'Òscar.

Dël 2010, a l'ha marià l'ator spagneul Javier Bardem, che a l'avìa conossù an sël set ëd Jamón, jamón e che a l'avìa arpijà la relassion ant ël 2007. La cobia a l'ha doi fieuj: Leo (n. 2011) e Luna (n. 2013).

Atività artìstica

Penélope Cruz a l'é conossùa për soa versatilità, an recitand an film dramàtich, comedie, e 'd vie ant ël cine d'autor. A l'ha travajà con ij regista pì amportant dël mond, coma Pedro Almodóvar, Woody Allen, Fernando Trueba, Bigas Luna, e Rob Marshall. A l'é 'dcò stàita testimonial ëd vàire marche 'd lusso, an particolar ëd L'Oréal.

Ant j'ùltim agn, a l'ha colaborà torna con Almodóvar an Los amantes pasajeros (2013), Madres paralelas (2021) e an d'àutri proget.

Premi e arconossiment

Penélope Cruz a l'ha vagnà vàire premi antërnassionaj, an tra 'i quaj:

  • Òscar për la mej atris ëd sostegn (2009) për Vicky Cristina Barcelona
  • Premi BAFTA (midem film)
  • Premi dël Cinemà Europengh për la mej atris (për Volver, 2006)
  • Tre Premi Goya (për Volver, Los amantes pasajeros, Madres paralelas)
  • Na stèila an slë Hollywood Walk of Fame (2011)

A l'ha 'dcò arseivù la Medaja d'òr al Mérit ant le Art dël Minister ëd la Coltura spagneul (2018).

Angagg social

Penélope Cruz a l'é angagià an vàire càuse umanitarie. A l'é ambassadris ëd bon-a volontà për l'UNESCO e a sosten d'organisassion ch'a bato contra ël càncher e për ij drit ëd le fomne. Dël 2020, durant la pandemìa ëd COVID-19, a l'ha donà 1,5 milion d'euro a j'ospidaj ëd Madrid.

Filmografìa

AnnTìtol originalRegistaPërsonagi
2007The Good NightJake PaltrowAnna
2006VolverPedro AlmodóvarRaimunda
2006BandidasJoachim Roenning e Espen SandbergMaria
2005ChromophobiaMartha FiennesGloria
2005SaharaBreck EisnerEva Rojas
2004Head in the CloudsJohn DuiganMia
2004NoelChazz PalminteriNina Vasquez
2004Non ti muovereSergio CastellittoItalia
2003GothikaMathieu KassovitzChloe Sava
2003Fanfan la tulipeGérard KrawczykAdeline La Franchise
2003Masked and AnonymousLarry CharlesPagan Lace
2001Vanilla SkyCameron CroweSofia Serrano
2001Sin noticias de DiosAgustín Díaz YanesCarmen Ramos
2001Captain Corelli's MandolinJohn MaddenPelagia
2001BlowTed DemmeMirtha Jung
2000All the Pretty HorsesBilly Bob ThorntonLuisa
2000Woman on TopFina TorresIsabella Oliveira
1999VolavéruntBigas LunaPepita Tudó
1999Todo sobre mi madrePedro AlmodóvarSeur María Rosa Sanz
1998The Hi-Lo CountryStephen FrearsJosepha O'Neil
1998La niña de tus ojosFernando TruebaMacarena Granada
1998Talk of AngelsNick HammPilar
1998The Man with Rain in His ShoesMaría RipollLouise
1998Don JuanJacques WeberMathurine
1997Abre los ojosAlejandro AmenábarSofia
1997Carne trémulaPedro AlmodóvarIsabel Plaza Caballero
1997Et hjørne af paradisPeter RinggaardDoña Helena
1996El amor perjudica seriamente la saludManuel Gómez PereiraDiana, Caterina
1996La CelestinaGerardo VeraMelibea
1996BrujasÁlvaro Fernández ArmeroPatricia
1995 Entre rojasAzucena RodríguezLucìa
1994Todo es MentiraÁlvaro Fernández ArmeroLucìa
1994Alegre ma non troppoFernando ColomoSalomé
1993La RibelleAurelio GrimaldiEnza
1993El Laberinto GriegoRafael AlcázarElise
1993Per amore, solo per amoreGiovanni VeronesiMary
1992Belle epoqueFernando TruebaLuz
1992Jamón, jamónBigas LunaSilvia