Vai al contenuto

Pròclo ëd Licia

Da Wikipedia.
Vos an lenga piemontèisa
Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì.
Comentari a Euclid

Pròclo ëd Licia (an grech: Πρόκλος ὁ Λύκιος, Próklos ho Lýkios; 412 – 485) a l'é stàit un filòsof e neoplatònich grech, un dij pì amportant esponent dël neoplatonism dòp Plotin. A l'ha mostrà filosofìa e geometrìa a Atene, andoa a l'é stàit a cap ëd la Scòla neoplatònica (la diadoca ëd Plutarch e ëd Sirian).

Pròclo a l'era nassù a Constantinòpoli dël 412, fieul ëd Patrici (avocat) e ëd Marcella. A l'ha studià a Alessandria sota Orio (gramàtica) e Leonas (liberaj). Dël 431 as trasferiss a Atene për studié filosofìa con Plutarch e Sirian. Dël 437, apress la mòrt ëd Sirian, a dventa diadoca (cap ëd la scòla). A l'é stàit obligà a chité Atene për un agn (ann 449-450) për acusa d' ateism, peui a l'é tornà a mostré fin-a a la mòrt.

La pì part 'd soa euvra a l'é stàita conservà. Ij sò comentari a j'euvre 'd Platon e d'Aristòtil a son fondamentaj për comprende 'l pensé antich. Tra soe euvre pì avosà:

  • Stocaiosìa dla teologìa (Στοιχείωσις θεολογική, Elementatio theologica): n'arzulta sistemàtica dël sistema neoplatònich, ch'a part dal "Un" për rivé a lë spìrit e a la materia.
  • Teologìa platònica (Theologia Platonica).
  • Comentari al Parmenide, a la Repùblica, al Timeo, al Alcibiade.
  • Comentari al prim lìber dj'Element d'Euclid (sorgiss amportanta për la stòria dla geometrìa).
  • Ipostassi dle càuse.

Pròclo a l'ha definì na gerarchìa dël real, partenda da l'Un (o Bin) tut afàit, ch'a l'é dzora dl'esse e dla conossensa, për emanassion: as género prima esse, peui vita, peui inteligensa (noûs), anfin ànima e mond sensìbil. Costa procession a ven peui arpijà da l'ànima an camin ëd torné a l'Un.

L'univers a l'é etern, creà da na causa (prinsipi) ch'a l'é nen ant ël temp. L'ànima uman-a a l'é 'n rifless ëd l'ànima dël mond.