Prunus domestica
 |
Vos an lenga piemontèisa |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |
 Prunus domesticaDescrissionËl Prunus domestica, ciamà comunement brigna o bërgna an Piemont, a l'é n'erbo da fruta a feuje drocante dla famija dle Rosaceae, aut 4-12 méter. La scòrsa dij branch giovo a l'é gris brun-a, peui a dventa scura e fissurà. Le feuje a son ovà-lansetà, longhe 4-10 cm, con ël bòrd dentà, verd scur da dzora e pì ciàire da sota. Le fior a son bianche, butà a cit grup (2-3 ansema), a seurto a la prima. Ij frut a son carnose (brignole), con pel motobin fin-a (pruin-a), ëd color variàbil: giàun, verd, ross, viòla, bleu. A l'é na pianta ch'a viv 20-30 agn, ma a peul rivé fin a 50 agn. DistribussionA l'é nativ dle region dël Càucaso e dl'Asia sentral, e a l'é stàit portà an Euròpa già dai Roman. Ancheuj a l'é coltivà an tute le region temperà dël mond. An Italia a l'é motobin comun, dzortut ant l'Emilia-Romagna, la Campania e 'l Piemont. An Piemont as treuva ant le colin-e e ant le pian-e, con dle varietà tradissionaj com la brignola 'd Cavour o la susin-a 'd Barge. NotissieLe brignole a son dovrà tant për mangé fresche che për preparé compòsta, marmlade, sùcher, e për la produssion dël brut e dël vin ëd brignole. A l'é na pianta che a l'ha damanca d'invern frèid për produve ij frut. A l'é sensìbil a vàire maladìe, com la monilia e la tignòla. An Piemontèis a l'é ciamà brignera (l'erbo) e brigna (ël frut). A-i é 'd proverbi com: "Për San Bastian, la brigna a l'ha 'l fior an man". Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
|
