Prunus serotina
 |
Vos an lenga piemontèisa |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |
 Prunus serotinaDescrissionËl Prunus serotina, ciamà comunement cerzera tardiva american-a o cerzera nèira, a l'é n'erbo a feuje drocante dla famija dle Rosaceae, originari d'América dël Nòrd. A peul rivé a 20-30 méter d'autëssa, con na copa larga e un bion drit. La scòrsa dij branch giovo a l'é seulia e gris brun-a, peui a dventa scura, squamosa e con 'd cit taj an orisontal. Le feuje a son sempie, oval-lansëttà, longhe 5-15 cm, con ël bòrd dentà e na ponta fin-a. A l'han un color verd scur e lùcid da dzora, pì ciàir e con pel color òcra longh la nervadura central da sota. A l'otonn a dvento giàune o rosse. Le fior a son cite, bianche, butà an rape pendente longhe 10-15 cm, ch'a seurto a magg-giugn. Ij frut a son dle balin-e cite (0,8-1 cm), da reusa a nèir quand a maduro, com un gust amer e aromàtich. Le feuje e jë smens a conten-o ëd glicòsid cianogénich, ch'a peulo esse tòssich. DistribussionA l'é nativ d'América dël Nòrd, da l'Ontari e New York fin-a al Guatemala. A l'é stàit antrodot an Euròpa dël sécol XVII com pianta ornamental e për sò bòsch. Ancheuj a l'é naturalisà an vàire pais d'Euròpa, dzortut an Fransa, Gërmania, Italia setentrional. An Piemont a l'é present an vàire zòne, dzortut ant ij bòsch pian, ant le rive dij fium e ant ij teren sabios. A l'é considerà na specie anvadenta an Euròpa, përchè as ëspantia an pressa e a fà ombra a le piante autoctone, an cambiand la composission dij bòsch. NotissieËl bòsch dël P. serotina a l'é dur e resistent, dovrà ant l'ebanisterìa për fé 'd mòbij fin, për ij paviment e për l'intaj. Ij frut a son dovrà për fé 'd siròp e 'd licor, ma a venta gaveje la smens ch'a l'é tòssica. A l'é ëdcò dovrà për la produssion ëd marmlade e gelat. An Piemontèis a l'é ciamà cerzera american-a o cerzera tardiva. A l'é na pianta ch'a chërs an pressa e ch'a fà motobin ëd frut, lòn ch'a favoriss soa espansion. Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
|
