Pyrrhula pyrrhula
 |
Vos an lenga piemontèisa |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |
     Pyrrhula pyrrhulaDescrissionËl Pyrrhula pyrrhula (cardinal) a l'é n'osel passariform ëd la famija dij Fringillidae, arconossìbil për sò aspet ùnich e 'l marcà dimorfism sessual . A l'é cit e tòst, longh 14-16 cm, con un pèis d'anviron 21-27 g e un'avertura dj'ale ëd 22-29 cm . A l'ha un bech curt, nèir e gròss, e na calòta nèira ch'a-j quata la front e la coron-a. Ël mas-cc a l'ha le part superior (mantel e schin-a) gris perla, le part inferior (pét e pansa) 'd color ross viv o rossastr . Le ciafele e la gola a son rossastre, j'ale a son nèire con na banda bianca caraterìstica, la coa a l'é nèira, e la gropera a l'é bianca . La fumela a l'é pì smòrta, con le part superior gris brun-e, le part inferior gris brun-e (nopà che rosse) e la schin-a baròssa . Ij giovo a smijo a la fumela ma a l'han la calòta 'd color gris brun . Sò crij a l'é un subi mòl e malincònich, un "djü" o "deu deu" ch'as sent da lontan . AmbientA viv ant ij bòsch, dzortut ëd conìfere (ma 'dcò mës-cià) e ant le zòne montagnose, da 1.000 a 2.000 méter . A frequenta 'dcò ij parch, ij giardin e ij fruté . A l'é sedentari, ma a peul fé djë spostament për trové da mangé. A mangia dzortut smens, gale, e dle vire inset . A l'é motobin tìmid e a stà stërmà ant la vegetassion; as treuva soens an cobia o an cite famije . DistribussionA l'é spantià an tuta l'Euròpa e l'Asia setentrional . A son arconossùe des sot-specie, an tra le quaj la nominal (P. p. pyrrhula) an Euròpa setentrional e oriental, e la P. p. europaea an Euròpa ossidental (Fransa, Gërmania) . An Italia a l'é present dzortut an sj'Alp e j'Apenin setentrionaj e sentraj, con na popolassion stimà d'apopré 10.000-30.000 cobie . A l'é classificà "Arzigh Minim" (LC) da l'IUCN . Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
|
