Saviëssa

	Vos an lenga piemontèisa
	Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì.

La Saviëssa a l'é na capacità inteletual e moral ch'a anvolv la comprension përfonda dla realtà, ël bon giudissi, e la capacità d'apliché la conossensa an manera aproprià a le situassion dla vita. A l'é pì che 'd sempia conossensa: a l'é l'arte 'd vive bin. La saviëssa a l'é ël savèj e la virtù ëd n'esse. A caraterisa na përson-a ch'a l'é an armonìa con chiel-midem e con j'àutri, con sò còrp e soe passion, chi a l'ha coltivà soe facoltà mentaj, an armonìa con soe assion e soe paròle. An soa acession popolar, la saviëssa a l'é atribuìa a la përson-a ch'a pija dle decission rassionaj. Stòria La saviëssa greca Përsonificassion dla saviëssa ("Σοφία" o "Sofia") a la Biblioteca ëd Cels a Éfeso, al di d'ancheuj an Turchìa. Për ij filòsof grech e ant la tradission oriental, la saviëssa (sofia an grech) a l'é l'ideal dla vita uman-a. La saviëssa a peul esse definìa tanme në stat ëd realisassion ch'as pògia an sna conossensa d'un-midem e dël mond, as compagna a un boneur suprem e corëspond a lë stat ëd përfession pì àut al qual a peulo rivé l'òm e sò spìrit. La saviëssa a l'é ël savèj avèj gòj o ancor la siensa dël boneur. Model dla saviëssa antica a l'é stàit Sòcrate. Jë stòich e j'aderent d'Epicur a l'han definì la saviëssa tanme ël goern dij desideri da part ëd la rason. Për j'Académich, as trata dl'arserca dla Bin Suprema e Aristòtil a presenta j'atività contemplative e teorétiche për riveje. Sòcrate a prédica l'arflession, l'umiltà, l'acetassion ëd soa ignoransa. Ij sìnich a ansisto an sla nossion ëd gòj andividual. Tichëtte prinsipaj La saviëssa a peul esse definìa coma: La capacità ëd comprende lòn ch'a l'é amportant ant la vita L'arte ëd serne ij mojen pì bon për rivé a 'd fin valoros La conossensa combinà con la speriensa e 'l bon sens La comprension dle còse pì àute e significative Sòrt ëd saviëssa A-i son vàire sòrt ëd saviëssa: Saviëssa teòrica: La comprension dij prinsipi fondamentaj dla realtà Saviëssa pràtica: La capacità ëd gestì la vita 'd minca di con giudissi Saviëssa moral: La comprension dël bin e dël mal e la capacità ëd serne 'l bin Saviëssa spiritual: La comprension dle question religiose o metafìsiche La saviëssa ant la filosofìa antica La saviëssa a l'é stàita al cheur dla filosofìa fin dai sò inissi: Sòcrate: A disìa che la saviëssa a consist an arconòsse ëd nen savèj ("Seu ëd savej gnente") Platon: A identificava la saviëssa con la conossensa dle Ideje eterne Aristòtil: A distinguìa an tra la saviëssa teòrica (sophia) e cola pràtica (phronesis) Jë Stòich: A consideravo la saviëssa com la conossensa dël còsa a l'é bin, mal, e indiferent Atribùt dla përson-a savia Na përson-a savia a l'ha coste caraterìstiche: Giudissi sòlid e ponderà Capacità ëd vëdde lòn ch'a l'é essensial Equilibri emossional Capacità ëd consijé j'àutri Comprension dle limitassion uman-e Toleransa e compassion Saviëssa e àutre forme 'd conossensa La saviëssa as distingh da: La conossensa: A peul esse teòrica e astràita Lanteligensa: A l'é la capacità ëd rasoné e d'arzòlve 'd problema La cultura: A l'é l'ansem dle conossense acetà La saviëssa a ìntegra tuti costi element an aplicandje a la vita concreta. Oten-e la saviëssa La saviëssa as peul oten-e për mojen: Dl'esperiensa personal Dla riflession e dl'auto-esaminassion Dlë studi e dla letura Dël diàlogh con j'àutri Dël patiment e dle preuve La saviëssa ant le diverse colture Tute le colture a l'han svilupà 'd concet ëd saviëssa: An Orient: La saviëssa a l'é associà a l'equilibri e a l'armonìa (Confucianésim, Taoism, Buddhism) Ant le religion abràmiche: La saviëssa a ven da Dé e a guida la vita moral Ant le società tradissionaj: J'ansian a son considerà ij depositari dla saviëssa Amportansa ant la vita uman-a La saviëssa a l'é essensial për: Pijé 'd decision giuste Afronté le dificoltà dla vita Vive con pienëssa e significà Guidé j'àutri Creé 'd società pì giuste Vos corelà Filosofìa Virtù Conossensa Prudensa Ética Sòcrate Aristòtil

Aiuto per la lettura Ayuda para la lectura Help for Reading Rintré ant la Piòla Contaté j'Aministrator Lìber për Amprende Coression ortogràfica Tastadura piemontèisa Portaj e Proget Agiut pr'ij Contributor Travajòt sempi