Shanghai
 |
Vos an lenga piemontèisa |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |
 Shanghai (an cinèis: 上海, Shànghǎi) a l'é na sità e 'n munissipi sota l'amministrassion direta dël goern sentral ëd la Cin-a, con na popolassion urban-a 'd 19 milion d'abitant (2023) e na popolassion metropolitan-a ch'a riva a 28 milion. A l'é la pì granda sità dla Cin-a e un dij sènter finansiari, comersiaj, andustriaj e colturaj pì amportant dël mond. Geografìa e climaShanghai as treuva an sla costa sentral dla Cin-a, ant la part inferior dël delta dël fium Yangtze (Chang Jiang). A l'é traversà dal fium Huangpu, ch'a seurt ant lë Yangtze pòch prima che cost as sboca ant ël Mar Cinèis Oriental. Ël munissipi a comprend 'dcò vàire ìsole, coma Chongming (l'ìsola fluvial pì granda dla Cin-a). Ël clima a l'é subtropical ùmid (Cfa sota la classificassion Köppen), con d'istà caude e ùmide e d'invern frèid e ùmid. La prima a l'é piovosa e l'otonn a l'é la stagion pì agreàbil. StòriaOrìginShanghai a l'ha soe orìgin ant na sità 'd pëscador fondà dël 746 d.C.. Dël sécol ch'a fa XI, dël temp dla dinastìa Song, a l'ha ancaminà a dventé un pòrt amportant. Sota la dinastìa Ming (1368–1644) a l'é dventà na sità murada e 'n sènter për la produssion dël coton e 'd tessù. Le concession strangereApress la Prima Guèra dl'Opio (1839–1842), Shanghai a l'é dventà un pòrt duvert ai foresté conforma al Tratà ëd Nankin. Diferente potense (Regn Unì, Fransa, Stat Unì, Giapon) a l'han stabilì 'd concession extrateritoriaj andoa a aplicavo soe lege. Costa presensa a l'ha trasformà Shanghai ant un crosiera ëd comersi, coltura e decadensa, ciamà "la Paris dël Levant" o "la Puta dël Levant". Guèra e rivolussionDurant la Sconda guèra cinèis-giaponèisa, Shanghai a l'é stàita ocupà dai giaponèis dël 1937. A la fin dla guèra, le concession a son ëstàite abolìe. Dël 1949, l'esèrcit comùnista a l'ha pijà 'l contròl dla sità, ch'a l'ha patì na repression polìtica e un declin econòmich durant ij prim agn dla Repùblica Popolar. La rinassita modernaDòp le riforme econòmiche dël 1978, Shanghai a l'é torna dventà 'l motor ëd la chërsita cinèisa. Ant j'agn '90, ël goern a l'ha ancaminà lë svilup ëd Pudong, na zòna rural ch'a l'é dventà 'l neuv sènter finansiari con soe tor. Al di d'ancheuj, Shanghai a l'é na vedrin-a dla potensa econòmica cinèisa. EconomìaShanghai a l'é 'l pì amportant sènter econòmich, finansiari e comersial dla Cin-a:
A l'é 'l pòrt pì afolà dël mond e a l'ha 'l pì longh sistema 'd metro al mond (apopré 830 km). Architetura e paisagi urbanShanghai a l'é conossùa për sò skyline futurìstich ëd Pudong, ch'a comprend:
Ël Bund (Waitan) an sla riva dël Huangpu a l'é la fassada stòrica dla sità, con dj'edifissi dë stil euròpeo (neoclàssich, art déco) dël sécol ch'a fa XIX e XX. Le Shikumen (ca tradissionaj con cort interior) e ij lòngtáng a formo 'l tessù stòrich dla sità, an perìcol për lë sfriament. ColturaShanghai a l'ha na cultura ùnica, na mës-cia 'd tradission cinèisa e anfluense ossidentaj:
EducassionShanghai a l'é un sènter educativ d'eccelensa:
Traspòrt
SfideShanghai a fa front a vàire problema:
Vëdde 'dcòArferiment bibliogràfich
Ligam estern |
|||||||||||||||||||||||||
.svg)
