Sociobiologìa
 |
Vos an lenga piemontèisa |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |
 La sociobiologìa a l'é lë studi sistemàtich dle base biològiche ëd tuta forma ëd comportament sossial, ëdcò ant l'òm. A l'é na sìntesi ëd vàire dissiplin-e (biologìa, sociologìa, etologìa, antropologìa, genética, ecologìa) ch'a preuva a spieghé ij comportament sossiaj an termo dij vantagi evolutiv ch'a pòrto con lor. Un dij sò concet fondamentaj a l'é che ij gene ch'a favorisso 'd comportament cooperativ o altruista a peulo esse selessionà s'a giuto a sopravive e a reproduve ij gene simij (atitùdin inclusiva, selession ëd parentela). Për esempi, na mare ch'a protegg ij sò cit a giuta a passé ij sò gene a le generassion future. D'àutri comportament studià a son l'agressività, la teritorialità, la sernùa dël partner, e la gerarchìa sossial. L'epicènter ëd costa dissiplin-a a l'é considerà 'l biòlogh american Edward Osborne Wilson con sò lìber Sociobiology: The New Synthesis (1975). Contut, ël termo "sociobiologìa" a l'era già stàit dovrà dël 1948 da l'etòlogh John Paul Scott. D'àutri studios ch'a l'han contribuì a j'arzultà a son Robert Trivers (altruism recìproch) e William D. Hamilton (selession ëd parentela). L'aplicassion ëd la sociobiologìa a l'òm a l'ha generà 'd forte polémiche an sël determinism genétich, dzortut për le conclusion an sl'inteligensa e ij ròlo sociaj derivà da gene. Ij crìtich a l'han arfudà soa vision dzora dle diferense sossiaj e a l'han denunsià arzigh ëd giustificassion dle dzuguajanse (Richard Lewontin, Stephen Jay Gould). |
