Sorbus aucuparia
 |
Vos an lenga piemontèisa |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |
Sorbus aucupariaDescrissionËl Sorbus aucuparia (an piemontèis sorba dj'osej) a l'é n'erbo o busson a feuje drocante dla famija dle Rosaceae, aut 5-15 méter, con na copa rionda e 'n bion drit . La scòrsa dij branch giovo a l'é seulia e gris brun-a. Le feuje a son composte, imparipenà, longhe 10-22 cm, con 5-9 cobie 'd fojolin-e lanceolà e un-a terminal, con ël bòrd dentà, vërde sombre da dzora e pì ciàire e peilose da sota . Le fior a son bianche, butà an rape s-ciasse, a seurto an magg-giugn . Ij frut a son dij cit pom globos, ross viv o arancion, cit (1 cm), ch'a resto pendente an sij branch tut l'invern . A son comestìbij ma a l'han un gust astringent e a venta cheuj-je dòp le geilà . Jë smens a son tòssiche . DistribussionA l'é nativ d'Euròpa (da l'Islanda a la Russia) e dl'Asia setentrional . A viv ant ij bòsch ùmid ëd montagna, dzortut ant le foé e ij sapiné, antra 600 e 2.100 méter . An Piemont as treuva ant j'Alp e ant j'Apenin, e a l'é soens coltivà com erbo ornamental . NotissieËl nòm a ven da l'usage dij frut për ciapé j'osej . Da le bàcole as oten l'àcid sòrbich (E200) e ël sorbitol (E420), dovrà com conservant e dolcificant . Ël bòsch a l'é dur e resistent, dovrà për intaj, strument musicaj e travaj al torn . Ant le tradission popolar, le bàcole a l'avìo ëd podèj màgich contra le strìe e ij demòni . Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
|
