Sorbus domestica
 |
Vos an lenga piemontèisa |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |
Sorbus domesticaDescrissionËl Sorbus domestica (an piemontèis sorb o sorba ) a l'é n'erbo a feuje drocante dla famija dle Rosaceae, aut 10-15 méter, con na copa larga e na scòrsa gris brun-a, fissurà con l'età . Le feuje a son longhe 15-20 cm, imparipenà, con 6-10 cobie 'd fojolin-e ovà, dentà, vërde da dzora e pì ciàire e peilose da sota . Le fior a son bianche, gropa ansema, e a seurto an magg-giugn . Ij frut (le sorbe) a son dij cit pom an forma ëd pruss o ëd pom, giàune o brun-e, con ëd macie pì scure, e a maduro a l'otonn . A son dur e astringent quand a son cheuit, ma dvento doss dòp le gelà o na madurassion longa. A l'ha 'd rèis motobin fòrte ch'a van ancreuse . DistribussionA l'é nativ d'Euròpa meridional (penìsola Ibérica, Fransa, Italia, Balcan) e dël nòrd-òvest dl'Àfrica . A viv ant ij bòsch duvert, ij teren calcaros, le colin-e e le montagne fin a 1.000-1.200 méter . A l'é present an tuta Italia, ma a l'é nen tant comun. An Piemont as treuva ant le colin-e (Langhe, Monfrà) e ant le zòne pì càude . NotissieIj frut a son dovrà për fé marmlade, gelat, e për la produssion ëd na branda o d'aquavita . Ël bòsch a l'é dur e resistent, dovrà për l'intaj e për la costrussion . Le feuje a servo da mangé për le bestie . Le sorbe a l'han ëd propietà astringente e antiossidant . An Piemontèis a l'é ciamà sorb (erbo) e sorba (ël frut). A l'é n'erbo ch'a viv motobin, fin a 200-300 agn. A-i é 'd proverbi piemontèis: "Quand la sorba a l'é madura, la gasìa a l'é sigura". Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
|
