Sorbus latifolia
 |
Vos an lenga piemontèisa |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |
Sorbus latifoliaDescrissionËl Sorbus latifolia (alié a feuje larghe) a l'é n'erbo o busson a feuje drocante dla famija dle Rosaceae. A peul rivé a 10-15 méter d'autëssa, con na sima tonda e slargà. La scòrsa a l'é grisa e seulia da giovo, peui fissurà. Le feuje a son larghe, ovaj, con ël bòrd dentà, e a son verde an dzora e pì ciàire sota, con dij peil moj. Le fior a son bianche, riunìe an rape, e a comparisso a magg. Ël frut a l'é na pomëtta globosa, da giàuna a brun-arancion quand a l'é madura, ch'a resta an sla pianta për vàire sman-e. A l'é motobin arsercà da j'osej për la fruta e a l'ha 'n valor ornamental bon. DistribussionL'alié a feuje larghe a l'é nativ dl'Euròpa sentral e ossidental. A chërs spontaniamen ant ij bòsch ëd rol e ëd fò, ant le colin-e e ant ij teren calcaros, ma a l'é motobin ràir. An Italia, a l'é present ant la region padan-a, ant ël nòrd, e an vàire part dël sènter, ma a l'é nen comun. A preferiss ij teren ciàir, fons e ben drenà, e a chërs motobin bin ant le zòne solegià o a mesa ombra. A l'é 'dcò coltivà coma pianta ornamental ant ij parch e ij giardin. NotissieËl bòsch dl'alié a feuje larghe a l'é dur e compat, e a l'é dovrà ant la tornìa e l'ebanisterìa fin-a. La fruta a l'é amèra e pa bon-a da mangé crùda, ma a peul esse dovrà për fé 'd geilà, ëd marmlade o për ëd licor, dòp avèila butà a mojé. Le feuje e la scòrsa a l'han 'd proprietà astringente e a j'ero dovrà ant la medzin-a popolar. A l'é 'n'erbo motobin resistent e a peul vive për sécoj. A l'é 'dcò na pianta ch'a atira vàire spece d'osej e d'inset, contribuend a la biodiversità. Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
|
