Streptopelia decaocto
 |
Vos an lenga piemontèisa |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |
  Tórtola domestiaDescrissionLa Streptopelia decaocto (tórtola dal colarin) a l'é n'osel ëd la famija dij Columbidae, originari dl'Asia meridional, ma ch'a l'ha avù ant ël sécol XX n'espansion straordinaria an tuta Euròpa . A l'é longa 30-32 cm, con n'aliura ëd 48-56 cm e un pèis ëd 129-200 gram . A l'ha 'n piumagi color cafè-lait o gris-rossastr, pì sombr an sla schin-a; a l'é caraterisà da në strèit colar nèir a mesa lun-a an sël cupiss, bordà 'd bianch . An vòl, la coa a mostra na base nèira e na larga banda bianca a la fin . L'iris a l'é ross, ël bech a l'é nèir e le piòte a son ross-rosà . Ij doi sess a son motobin smijant, ma ij mas-cc a son pì gròss . AmbientA viv an na gran varietà d'ambient, ma a l'é motobin associà a l'òm: as treuva ant ij parch, ij giardin, le sità e ij pais, ma 'dcò ant le zòne agrìcole e ij bòsch duvert . A l'é na specie sedentaria . A mangia dzortut smens, gran, fruta e 'dcò chèich cit invertebrà . A fà 'l nil an sj'erbo, ma soens ëdcò an sle costrussion uman-e (pilion, tèit, impalcature) . A peul fé vàire covade a l'ann (2-6), con 1-2 euv për vira, e a còva për 14-16 di . DistribussionA l'é originaria dl'Asia meridional, ma a l'ha colonisà spontaniament quasi tuta l'Euròpa a parte da j'agn 1930, rivand an Italia ant ël 1947 e an Piemont ant j'agn apress . A l'é present an tuta Euròpa (gavà le zòne pì setentrionaj), ant l'Àfrica dël Nòrd e ant l'Asia fin-a al Giapon; a l'é stàita antroduvùa 'dcò an América dël Nòrd . A l'é considerà "Arzigh Minim" (LC) da l'IUCN e soa popolassion a l'é an chërsùa . Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
|
