Sturnus vulgaris
 |
Vos an lenga piemontèisa |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |
 StornelDescrissionLë Sturnus vulgaris (stornel) a l'é n'osel passariform ëd la famija dij Sturnidae, longh 19-22 cm, con n'aliura ëd 35-40 cm e un pèis ëd 70-100 g. A l'é motobin conossù për sò piumagi metalisà e për soa abilità d'imité ij vers ëd d'àutri osej e fin-a dij son mecànich. Ël piumagi a cangia con le stagion. D'istà (piumagi nussial) a l'é nèir lustr con arfless metalisà verd e viòla, e 'l bech a l'é giaun. D'invern, le ponte dle piume a son bianche, ch'a-j dan n'aspet macià, e 'l bech a dventa brun. Le piòte a son reusa. L'ùnica diferensa antra ij sess a l'é na macia a la base dël bech: bleu ant ij mas-cc, rossastra ant le fumele. Ij giovo a l'han 'n piumagi gris-maròn uniform, sensa arfless. A l'é 'n bon imitator e a peul arproduve ij vers d'àutri osej, dle ran-e, dle crave e fin-a dij son mecànich. Sò cant a l'é na mës-cia 'd subi, ciadel e sgnacament. AmbientA viv ant le zòne coltivà, ij parch, le sità e ij pais, sempe ch'a-i sia 'd cavità për fé 'l nil. A l'é na specie gregaria e a forma dë strop, fin-a motobin gròss, ch'a peulo rivé a 'd senten-e o milen-e d'osej. D'invern, a s'ambaron-o an dormitori comun ant le cane o an sj'erbo, creand dë spetàcoj vòl ciamà "murmuration". A l'é onìvor: a mangia inset, verm, lumasse, fruta e gran-e. Durant la riprodussion, a nuriss ij cit dzortut con inset. DistribussionA l'é originari d'Euròpa e Asia, ma a l'é stàit antrodovù an América dël Nòrd (1890), an Sudàfrica, an Australia e an Neuva Zelanda. An Italia a l'é present an tuta la penìsola e a l'é sedentari o migrator parsial, con dle popolassion ch'a së spòsto vers sud d'invern. A l'é considerà na specie anvadenta an vàire pais përchè a fà concorensa a j'osej nativ e a dà dann a l'agricoltura. La popolassion mondial a l'é motobin gròssa e a l'é classificà "Arzigh Mìnim" (LC) da l'IUCN. Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
|
