Taxus baccata
 |
Vos an lenga piemontèisa |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |
 Taxus baccataDescrissionËl Taxus baccata, ciamà comunement tass an Piemont, a l'é na conìfera dla famija dle Taxaceae, aut 10-20 méter, con na copa larga e na scòrsa brun rossastra, ch'a dësprend an fasse. Le feuje a son aghiform, piate, vërde scur e lustre da dzora, pì ciàire da sota, longhe 2-3 cm, a disposission a spiral ma ch'a smijo a doe file për la torsion dij branch. Ij frut a son ëd bache carnose, ross viv quand a maduro, ch'a conten-o n'ùnich smens verd. La part carnosa a l'é comestìbil e dossa, ma lë smens e tute j'àutre part dla pianta (scòrsa, feuje, bòsch) a son motobin tòssich për l'òm e për vàire bestie, përchè a conten-o 'n velen (tassin-a). A l'é na pianta ch'a viv motobin, fin a 2.000 agn. DistribussionA l'é nativ d'Euròpa, dël nòrd-òvest dl'Àfrica (Atlas) e dël Càucaso. A viv ant ij bòsch mës-cià ëd latifeuje, dzortut ant le zòne ombrose, an sle colin-e e ant le montagne fin a 1.500 méter. A l'é present an tuta Italia, ma a l'é mai tant comun. An Piemont as treuva ant le colin-e e ant le montagne, dzortut ant le zòne calcarose. A l'é soens piantà ant ij giardin e ij simiteri com erbo ornamental. NotissieËl bòsch dël tass a l'é dur, resistent e motobin fin, dovrà për fé 'd mobij, d'atrass e për la luteria. A l'era dovrà anticament për fé d'arch (ij famos arch longh anglèis). Tute le part dla pianta (gavà la baca) a son tòssiche; n'avelenament a peul esse mortal. Combin sòn, le feuje a son dovrà an medzin-a për oten-e dij derivà për la cura dël càncher. An Piemontèis a l'é ciamà tass. A l'é l'erbo pì vej d'Euròpa (as conòsso d'esemplar con pì che 2.000 agn). Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
|
