Lenga kriol
 |
Vos an lenga piemontèisa |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |
|
La lenga Kriol (an anglèis: Kriol) a l'é na lenga créola parlà dzortut an Australia, ant le region setentrionaj dël Teritòri dël Nòrd, dla Kimberley (Australia Ossidental) e dël Gulf Country (Queensland). A l'é la lenga pì spantià antra le lenghe créole dël pais. A l'é stàita arconossùa com na lenga mach a parte da j'agn 1970, e a l'é parlà da anviron 20.000 përson-e (dë stime, dël 2011 ël censiment a n'ha contà 4.000). Stòria[modìfica | modifiché la sorgiss]Ël Kriol a l'é dësvlupasse da un pidgin ch'a l'era dovrà për la comunicassion antra j'Aborìgen australian e ij colòn anglèis ant la region dël fium Roper. Dël 1908, cand na mission anglican-a a l'ha butà ansema anviron 200 përson-e ëd 8 etnìe aborìgene diferente, le masnà a l'han dovrà cost pidgin com lenga franca, an dësvlupandlo ant na lenga completa ch'a l'ha pijà 'l nòm ëd Kriol. D'àutri a sostnisso che 'l Kriol a sia l'arzultà dël contat con d'àutri pidgin australian. Caraterìstiche[modìfica | modifiché la sorgiss]La lenga a l'ha 'd paròle ch'a ven-o da l'anglèis, ma con na gramàtica e na strutura motobin diferenta. Le paròle a son soens pronunsià an manera diversa (es. "kopi" a peul vorèj dì "coffee" o "copy", e "kilim" a veul dì "hit", nen "kill him"). A esist ëdcò dle lenghe mës-cià com ël Gurindji Kriol e Light Warlpiri, ch'a mës-cio paròle e gramàtica dël Kriol con cole dle lenghe tradissionaj aborìgene. Varietà[modìfica | modifiché la sorgiss]Le varietà pì conossùe a son parlà a Ngukurr, Minyerri, Barunga, e Gunbalanya. A l'é parlà ëdcò ant la region ëd Katherine e a Daly River. Ij parlant a peulo arferisse a soa lenga con ëd nòm diferent, e a-i é un debat an sij nòm e an sla distinsion antra le varietà. Classìfica[modìfica | modifiché la sorgiss]Në schema ëd classìfica dël Kriol a peul esse:
Còdes ISO[modìfica | modifiché la sorgiss]
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse[modìfica | modifiché la sorgiss] |
