Minnesota
 |
Vos an lenga piemontèisa |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |
 Ël Minnesota a l'é në stat federal djë Stat Unì. A l'ha na surfassa ëd 225.365 km² e na popolassion ëd 5,7 milion d'abitant (stima 2024). As treuva ant la macroregion ciamà comunement Midwest. A confin-a a nòrd col Canadà (provincie d'Ontario e Manitoba), a òvest col Dakota dël Nòrd e col Dakota dël Sud, a sud con l'Iowa, a est col Wisconsin, e a nòrd-est a l'é bagnà dal Lagh Superior. La capital a l'é Saint Paul (311.527 abitant); la sità pì popolà dlë stat a l'é Minneapolis (429.954 abitant). Le doe sità a son cognossùe 'me le "Sità Binele" (Twin Cities) e a formo 'l nùcleo metropolitan prinsipal.
StòriaËl teritòri a l'era originari dij pòpoj nativ Ojibwe e Dakota. Ij prim esplorador europé a son ij franseis. A l'é dventà part djë Stat Unì con ël Tratà ëd Parìs (1783). Ël Minnesota a l'é stàit ametù ant l'Union ël 11 ëd magg dël 1858 com ël 32esim stat. A l'ha avù 'n ròl amportant ant l'industria 'd bòsch e 'd gran. Organisassion polìticaËl Minnesota a contribuiss con 10 grand eletor a j'elession pressidensiaj dl'Union. Storicament a l'é considerà në stat "swing" (an bilansi), ma ant j'ùltim agn a l'ha tendù a voté për ël Partì Democràtich. Ël goernador a l'é Tim Walz (Democràtich, dal 2019). Economìa e colturaL'economìa a l'é basà an sla tecnologìa, j'asiende 'd sanità (coma la Mayo Clinic), l'industria alimentar, l'agricoltura (gran, sòja) e 'l comersi al détail (Target a l'ha soa sede sì). Ël pais a l'é ciamà "la Tèra dle 10.000 Lagh" për via dij sò vàire còrp d'eva. A l'ha na fòrta tradission ëd cooperativisme e 'd protession dl'ambient. |
