Nicola Gabiani

	Vos an lenga piemontèisa
	Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì.

Nicola Gabiani (o Niccola Gabiani, nassù a Ast dël 1858, mòrt a Ast dël 1940) a l'é stàit un geòmetra, stòrich e storiògraf italian. A l'é avosà për esse stàit un dij pì grand studios dël Palio d'Ast e për avèj documentà la stòria e le tradission dla sità.

Biografìa

Nassù ant ël Rion Catedral, Gabiani a l'ha fàit dë studi técnich e a 22 agn a l'é intrà ant l'aministrassion comunal d'Ast, an travajand a l'Ufissi Técnich. A l'é stàit un autodidat an matèria stòrica, ma a l'ha dësvlupà na passion tant fòrta ch'a l'ha dël tut anfluensà la storiografìa local. Dël 1911 a l'é stàit nominà Regi Ispetor Onorari për jë scav, ij monument e j'oget d'art dël Circondari d'Ast, e peui Regi Ispetor Onorari bibliogràfich. A l'é stàit ëdcò comissari ëd sorvejanza dla Biblioteca e dël Musé Alfierian.

Euvre e amportansa për ël Palio

Gabiani a l'é considerà lë stòrich pì autoritativ dël Palio d'Ast. Sò studi pì avosà a l'é "La Corsa del Palio in Asti e la Musa Popolare Locale" (Vinassa, 1931). An costa euvra a l'ha arbatù la stòria dla corsa a caval dal Medi Ev fin al Sécol ch'a fa XX, an analisand le font archivistiche e la tradission oral.

D'àutre euvre amportante:

"Asti nei suoi principali ricordi storici" (1927-1930) – sò caplavor, an tre volum, ch'a l'é la stòria pì completa dla sità.
"Le torri, le case-forti ed i palazzi nobili medievali in Asti" (1906), un inventari sistemàtich dle tor e dij palass ëd la sità.
"Gli atti della Società del Popolo di Asti dal 1312 al 1323" (1906, con F. Gabotto).

Arconossiment e restaur

Për sò angagi, dël 1930 a l'ha personalment restaurà dël Batisté ëd San Pé in Consavia, dla Tor Rossa e dla Gesìa ëd Santa Maria Ausiliatrice dël Borgh Viatost. Un sò ritrat su tèila (euvra d'Anacleto Laretto, 1930) a l'é esponù al Palass Mazzetti. A l'é mòrt dël 1940 e a l'é sotrà al Simiteri Monumental d'Ast.

Anliure