Norvegia

	Vos an lenga piemontèisa
	Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì.

La Norvegia (Norge an norvegèis bokmål, Noreg an norvegèis nynorsk) a l'é un pais dl'Euròpa setentrional. A confin-a con Svessia, Finlandia e Federassion Russa a est. A òvest a l'é bagnà da l'Océan Atlàntich (Mar dël Nòrd e Mar ëd Norvegia). La capital a l'é Òslo. A l'ha na surfassa ëd 385.207 km² e a conta anviron 5.627.400 abitant (2026).

Anté ch'as treuva

Ël teritòri norvegèis a l'é montagnos, con ij famos fiord (fjord) ch'a sfrasso la còsta. Ël pont pì àut a l'é 'l Galdhøpiggen (2.469 m). La Norvegia a l'ha 'dcò d'ìsole polar (Svalbard, Jan Mayen e antàrtiche (Tèra dla Regina Maud, Ìsola ëd Peter I).

Stòria

La Norvegia a l'é stàita unificà dël 872 da Harald Bellca (Harald Hårfagre). Ant l'Età dij Viching (800-1050), ij norvegèis a l'han esplorà e colonisà l'Islanda, la Groenlandia e 'l Vinland (América dël Nòrd). Dël 1397 a l'é intrà ant l'Union ëd Kalmar con Danimarca e Svessia. Dòp la dissolussion dël 1523, a l'é restà an union con la Danimarca fin-a al 1814 (Tratà 'd Kiel), peui a l'é stàita an union përsonal con la Svessia fin-a al 1905, cand a l'é dventà un regn independent.

Organisassion polìtica

La Norvegia (nòm ofissial: Kongeriket Norge / Kongeriket Noreg) a l'é na monarchìa costitussional con un sistema parlamentar. Ël rè a l'é Harald V (dal 1991). Ël Prim Ministr a l'é Jonas Gahr Støre (dal 2021). La Norvegia a l'é pa mèmber dl'Union Europenga (a l'ha arfudà l'adesion con doi referendum: 1972 e 1994), ma a l'é part dlë Spassi Econòmich Europengh.

Economìa

La Norvegia a l'ha n'economìa motobin dësvlupà, basà dzortut an sj'idrocàrbur (petròli e gas dël Mar dël Nòrd), la pësca (salmon, mërluss), j'energìe arnovàbij (idroelétrica), e la costrussion ëd nav. A l'ha un fond sovran (Oljefondet), un dij pì gròss dël mond.

Anliure

Òslo

References