Vai al contenuto

Tiran-a

Da Wikipedia.
Vos an lenga piemontèisa
Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì.
Tiran-a
      
Stat:

Albanìa

Coordinà: Latitùdin: 41° 19 0 N
Longitùdin: 19° 49 0 E

Mostra an sla carta
Autëssa: 104 m s.l.m.
Surfassa: 1.238 km²
Abitant: 610.070 (2016)
CAP: 1001–1028
Prefiss tel.: 4


Sit istitussional
Panorama
Monument ëd Skanderbeg

Tiran-a (Tiranë an albanèis) a l’é la capital e la sità pì granda dl'Albanìa. A conta anviron 557.000 abitant, ma l'àrea metropolitan-a a riva a 925.000. As treuva ant la part sentral dël pais, an na val tra ij mont Dajt e 'l fium Ishem.

Stòria

Tiran-a a l'é stàita fondà dël 1614 dal general otoman Sulejman Bargjini. Dël 1920 a l'é dventà capital d'Albanìa përchè pì sentraj dle veje capital (Durrës e Shkodër). Durant la Sconda guèra mondial a l'é stàita ocupà da l'Italia e peui da la Gërmania. Ant l'época comunista (1945-1990), ël regim d'Enver Hoxha a l'ha fabricà gròss edifissi e fàit dësblé vàire moschee e monument religios. D'apress ël cròl dël comunism dël 1991, la sità a l'ha vivù na chërsùa e na modernisassion.

Monument pì important

  • Piassa Skanderbeg: la piassa sentral, con la statua dl'eroe nassional Gjergj Kastrioti Skënderbeu.
  • Moschèa d'Et'hem Bey: costruìa dël 1789-1823, un-a dle pòche dzorvivùe al regim comunista.
  • Tor dl'Orlògi (Sahat-Kulla): àuta 35 méter, dël 1822.
  • Piràmid: edifici dël 1988 dedicà a Hoxha, ancheuj sènter cultural.
  • Museo Stòrich Nassional: con na gran colesion an sla stòria albanèisa.

Economìa

Tiran-a a l'é 'l prinsipal sènter econòmich, finansiari e industrial d'Albanìa. L'economìa a l'é basà an sl'edilissia, ij servissi, ël comersi, e 'l turism. D'apress ël 2014, a l'ha anandià 'l Grand Parch Urban (Pylli Artificial i Tiranës) për rimboschì la zòna oriental.

Sità gemelà

Tiran-a a l'é gemelà con vàire sità, an tra le quaj:

Anliure esterne