Guèra spagneula-merican-a dël 1898

	Vos an lenga piemontèisa
	Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì

La situassion A parte da la dëscuverta ant ël 1492 da part ëd Cristòfo Colomb, Cuba a l'era restà sota la dominassion ëspagneula. Soa armada, soa polissìa, sò òr, soe colture ëd càuna da sùcher e ëd tabach, ij sò s-ciav e ij sò débit a j'ero aministrà da Madrid. A parte da la mità dël sécol ch'a fa XIX, l'arvira a covava. Jë Stat Unì a së tnisìo andaré, armanda j'arvirà ëd fasson pì o men segreta. Ai 15 ëd fërvé 1898 ël corassié USS Maine a l'é s-ciopà ant l'ansen ëd L'Avan-a, andasend a fond con 266 mèmber dl'echipage a bòrd; la nav da guèra a vnisìa a Cuba a protege j'anteresse merican: ij combatiment ch'a oponìo la Spagna e j'indipendentista a j'ero na mnassa për le piantason ëd sùcher, dont na gran part ëd j'arcòlt a l'era destinà al mërcà merican. La guèra Ël naufrage dël corassié a l'ha servì da pretest për n'antërvension merican-a. Cissà da la stampa e da na part ëd l'opinion pùblica, jë Stat Unì a l'han aussà la vos e a l'han blocà l'ìsola. Ai 24 d'avril la Spagna a l'ha diciairà la guèra, ch'a sarà stranomà Splendid little war dai merican, visadì la Cita guèra fiamenga. Costa a l'ha durà mach quatr mèis: la Spagna a dev tòst rend-se e un tratà 'd pas preliminar a l'é sot-signà ai 12 d'ost 1898. Le conseguense L'afirmesse dla dutrin-a Monroe Jë Stat Unì a na profito për gionz-se Porto Rico e l'ìsola ëd Guam e caté le Filipin-e për vint milion ëd dòlar. Da na mira ofissial, jë Stat Unì a j'ero vnù a giuté ij cuban ch'a sustavo l'indipendensa. An efet, l'antërvension merican-a a l'ha marcà na svòlta për jë Stat Unì, an consacrand 'me soa neuva polìtica strangera la dutrin-a Monroe. Costa-sì, enonsià dël 1823 dal pressident Monroe, a fasìa ëd tut l'emisfer merican la sfera d'anfluss esclusiv ëd jë Stat Unì. Cuba a l'é dventà an pràtica un protetorà merican, lòn ch'a durërà findi a l'ariv ëd Fidel Castro dël 1959. La dutrin-a dij débit dëspresiàbij Dëspujà ëd soe colònie, durant ij negossià 'd pas a Paris ant lë dzèmber 1898 la coron-a spagneula a l'ha ciamà comsëssìa ël pagament dij débit fàit da Cuba cand l'ìsola a l'era soa soa aministrassion. Ij merican a l'han però arpossà costa arcesta, considerand che ij débit a j'ero stàit amponù ai cuban con la fòrsa ëd j'arme. Sòn a l'ha arpresentà lë s-ciòde ëd na neuva dutrin-a a livel antërnassional: cola dij débit dëspresiàbij, formalisà da Alexander Nahum Sack dël 1927. Tutun, ij cas anté che sa dutrin-a a l'é stàita arciamà për gavesse dai fré fàit da 'n regim precedent a son restà ràir ant ël sécol ch'a fa XX.

OMMI! Ma io non SO LEGGERE!! E be'? :) È facile leggere una lingua che si parla già. Consulti questa pagina e vedrà, in un attimo anche Lei avrà il suo badge da bogianen :) St'utent-sì a l'é un bogianen OMMI! pero si YO no SE LEER! ¿Y que? :) Es fácil aprender a leer un idioma que ya se habla. Consulte usted esta pagina y verá, en un momento tendrá usted su Badge de Bogianen :) Reading piedmontese: please visit this page 62 565 artìcoj scrivù e na media ëd pàgine lesùe davzin a 6.000.000 ëd pàgine l'ann! 'cò ti it peule travajé a fé pì granda e bela la wikipedia piemontèisa. Tùit a peulo gionté dj'anformassion, deurbe dij neuv argoment, deje na man ai volontari ch'a travajo ambelessì 'ndrinta. Rintra ant la Piòla e les coma avnì a fé toa part. I soma na gran famija e i l'oma da manca dël travaj ëd tuti. Se it la sente nen dë scrive n'artìcol, a-i son vàire travajòt da fé andova a fa pa da manca d'esse na cima a scrive për podej giuté. Mersì. BANCHÈT dj'UTISS Për dì la soa ansima a sta pàgina-sì ch'a-i daga 'n colp col rat an sël tilèt discussion. Për lasseje un messagi a j'aministrator ch'a varda ambelessì. Lìber për chi a veul amprende a lese e a scrive mej an piemontèis, e che an fan d'arferiment a tùit për la coression ortogràfica dij test. Për ёscrive dësgagià, ch'a dòvra la Tastadura piemontèisa! E ch'a manca pa 'd vardesse la pàgina d'agiut për chi as anandia da zero.