Henri Poincaré

Henri Poincaré

Matemàtich, fìsich e filòsof.
Jules Henri Poincaré a l'era nassù a Nancy ël 29 d'avril dël 1854 e a l'é mòrt a Paris ël 17 ëd luj dël 1912.

A disneuv agn a l'é intrà, prim, a l'École Polytechnique; a l'é surtine scond, ma mach përchè a l'era nen bon a dissegné. Sò angagg ativ ant l'arserca sientìfica a l'é ancaminà ant ël 1879. Soe contribussion a së spantio ant la teorìa ëd Maxwell, ij sistema dinàmich, la teorìa dl'eletron, la relatività, la teorìa dij quant, la mecànica dël cel. Soa produssion a comprend na tranten-a ëd volum e pì che sinch-sent nòte e memòrie.

An doi artìcoj dël 1890 e dël 1899 a l'ha studià j'òrbite omoclìniche an relassion a la mecànica dël cel e a l'ha armarcà che coste-sì a compòrto na gran complessità dinàmica.
La geometrìa nen euclidéa a l'ha mnalo a soe prime arflession ant ël camp filosòfich.

[modìfica] A pòrto sò nòm

• Disugualiansa ëd Poincaré
• Model ëd Poincaré
• Teorema ëd Poincaré

[modìfica] Euvre prinsipaj

• Analysis situ (1895)
• Les méthodes nouvelles de la mécanique céleste (1892, 1893, 1899)
• La valeur de la science (1905)
• Leçons de mécanique céleste (1905, 1910)
• La science et l'hypothèse (1906)
• Sciences et méthode (1908)
• Dernières pensées (surtì apress soa mòrt, dël 1913)

[modìfica] A l'ha dit

• La matemàtica a l'ha tre but: a dev fornì n'utiss pr'ëstudié la natura. Ma pa mach sòn: a l'ha un but filosòfich e, im n'ancalo a dì, un but estétich. E dzortut ij sò passionà a-i treuvo na gòj parèj ëd cola ch'a dan la pitura e la mùsica. (La valeur de la science)
• La matemàtica a l'é l'art ëd dé ël midem nòm a 'd ròbe diferente.