Méter

Da Wikipedia.
Drapò piemontèis.png Vos an lenga piemontèisa
Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì


Ël méter a l'é l'unità dë mzura dla longheur ant ël sistema antërnassional. Ël nòm a ven da na paròla greca ch'a veul dì mzuré.

Conforma a na decision dël 1960 dla Conferensa general dij pèis e dle mzure ch'a fasìa 11, ël méter a l'é definì tanme la longheur ugual a 1.650.763,73 longheur d'onda ant ël veuid ëd la radiassion corëspondenda a la transission antra ij livej 2p10 e 5d5 ëd l'àtom ëd crìpton 86.

Stòria[modìfica | modifiché la sorgiss]

A l'ancamin, ël méter a l'era stàit definì tanme na part ansima a quaranta milion dël përcors da fé për andé da 'n qualsëssìa pont ëd l'equator a 'n pòlo e a l'época dla rivolussion fransèisa a l'han fabricà un campion material d'ës segment an plàtin pur. As son però peui ancorzusse che costa mzura a l'era nen tant precisa e a l'era nen còmod cangé la longheur dël campion a minca ameliorassion dla mzura. A l'é donca decidusse ëd goerné ël campion material tanme definission.
Dël 1899 ës campion a l'é stàit rampiassà da na sbara ëd 90% ëd plàtin e 10% d'iridi.

Mùltipl e sot-mùltipl[modìfica | modifiché la sorgiss]

  • Nanòmeter (nm): 10-9 méter
  • Centim (cm): 10-2 méter
  • Chilòmeter (km): 103 méter

Potense[modìfica | modifiché la sorgiss]

Unità dë mzura ëd surfassa[modìfica | modifiché la sorgiss]

Ël méter quàder[modìfica | modifiché la sorgiss]

Ël méter quàder, dont ël sìmbol a l'é m2, a l'é n'unità dë mzura ëd le surfasse. A l'é n'unità derivà dël sistema antërnassional.

Ël centim quàder[modìfica | modifiché la sorgiss]

Ël centim quàder, dont ël sìmbol a l'é cm2, a l'é un sot-mùltipl dël méter quàder.

1 centim quàder a val 10^{-4} méter quàder.

Ël chilòmeter quàder[modìfica | modifiché la sorgiss]

Ël chilòmeter quàder, dont ël sìmbol a l'é km2, a l'é un mùltipl dël méter quàder.

1km2 a l'é istess che:

  • 1.000.000 ëd méter quàder
  • 10.000 are

Inversament:

  • 1 m2 = 0,000 001 km2 = 10−6 km2
  • 1 ara = 0,000 1 km2 = 10−2 km2

Unità dë mzura ëd volum[modìfica | modifiché la sorgiss]

Pr'ëmzuré ij volum as deuvro:

  • ël méter cubo, dont ël sìmbol a l'é m3
  • ël centim cubo, dont ël sìmbol a l'é cm3 e ch'a val 10^{-6} méter cubo