Prinsipà ëd Mònaco
| Vos an lenga piemontèisa | |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì |
|
Ël Prinsipà ëd Mònaco (Monaco an fransèis, Múnegu an dialet monegasch) a l'é 'n cit pais dl'Euròpa meridional. A confin-a mach con la Fransa.
Anté ch'as treuva [modìfica]Ël teritòri [modìfica]Ël prinsipà a comprend Mònaco sità, Monte-Carlo (sità creà dël 1860), la Condamine (ël pòrt), Fontvieille a òvest e ël Larvotto a est. Stòria [modìfica]Ël sit ëd Mònaco a l'era abità fin dai temp preistòrich. L'advent dij Grimaldi [modìfica]Ant ël quàder dla lòta antra guelf e ghiblin, François Grimaldi, taparà via da Génoa, dël 1297 as ampadroniss ëd Mònaco travestì da monio coma ij sò òm. Da sì a son ëvnuje sò stranòm ëd la Furbissia e ij doi monio armà ch'a figuro an sl'ansëgna dij Grimaldi. Comsëssìa, a l'ha pa riussì a goernelo. Dël 1308 un mèmber ëd la famija Grimaldi a l'ha catà la sgnorìa ëd Mònaco dai genoèis. Carl I a l'é anstalasse a Mònaco dël 1331. Ant ël 1489 l'indipendensa a l'é arconossùa. Ij protetorà [modìfica]Mònaco a l'é stàit sota protetorà spagneul, peui dventà ocupassion, dal 1524 al 1641, peui sota protession fransèisa dal 1641 al 1793. Dal 1793 al 1814 a l'é stàit gionzù a la Fransa. Peui a l'é passà sota 'l protetorà dël regn ëd Sardëgna dal 1815 al 1861, prima ëd torné sota la protession dla Fransa. Menton e Ròca-brun-a, propietà dij Grimaldi, a son passà për tratà a la Fransa dël 1861, sota Napoleon III. Organisassion polìtica [modìfica]Ël Prinsipà ëd Mònaco (nòm ofissial: Principauté de Monaco, Principatu de Mùnegu an dialet monegasch) a l'é na monarchìa costitussional. Conomìa [modìfica]L'atività prinsipal a l'é ël torism. Moneda [modìfica]Dal 1 ëd gené 2002 Mònaco a deuvra l'Euro. Leu anteressant [modìfica]
Eveniment e manifestassion [modìfica]
Mërcà [modìfica]Tute le matin a-i é ël mërcà ant la piassa d'Arme dla Condamine. |
SE LEER! ¿Y que? :) Es fácil aprender a leer un idioma que ya se habla. Consulte usted esta pagina y verá, en un momento tendrá usted su Badge de Bogianen :)
Për dì la soa ansima a sta pàgina-sì ch'a-i daga 'n colp col rat an sël tilèt discussion. Për lasseje un messagi a j'aministrator ch'a varda ambelessì. Lìber për chi a veul amprende a lese e a scrive mej an piemontèis, e che an fan d'arferiment a tùit për la coression ortogràfica dij test. Për ёscrive dësgagià, ch'a dòvra la Tastadura piemontèisa! E ch'a manca pa 'd vardesse la pàgina d'agiut për chi as anandia da zero. |



