Prinsipà ëd Mònaco

Da Wikipedia.
Drapò piemontèis.png Vos an lenga piemontèisa
Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì


Flag of Monaco.svg

Ël Prinsipà ëd Mònaco (Monaco an fransèis, Múnegu an dialet monegasch) a l'é 'n cit pais dl'Euròpa meridional.

A confin-a mach con la Fransa.
La capital a l'é Mònaco.
A l'ha na surfassa d'1,95 km² e a conta environ 32.020 abitant.

Contnù

Anté ch'as treuva [modìfica]

300.px

Ël teritòri [modìfica]

Ël prinsipà a comprend Mònaco sità, Monte-Carlo (sità creà dël 1860), la Condamine (ël pòrt), Fontvieille a òvest e ël Larvotto a est.

Stòria [modìfica]

Ël sit ëd Mònaco a l'era abità fin dai temp preistòrich.
A l'é stàit fondassion fenissa, focèisa, peui roman-a

L'advent dij Grimaldi [modìfica]

Ant ël quàder dla lòta antra guelf e ghiblin, François Grimaldi, taparà via da Génoa, dël 1297 as ampadroniss ëd Mònaco travestì da monio coma ij sò òm. Da sì a son ëvnuje sò stranòm ëd la Furbissia e ij doi monio armà ch'a figuro an sl'ansëgna dij Grimaldi. Comsëssìa, a l'ha pa riussì a goernelo.

Dël 1308 un mèmber ëd la famija Grimaldi a l'ha catà la sgnorìa ëd Mònaco dai genoèis. Carl I a l'é anstalasse a Mònaco dël 1331. Ant ël 1489 l'indipendensa a l'é arconossùa.

Ij protetorà [modìfica]

Mònaco a l'é stàit sota protetorà spagneul, peui dventà ocupassion, dal 1524 al 1641, peui sota protession fransèisa dal 1641 al 1793. Dal 1793 al 1814 a l'é stàit gionzù a la Fransa. Peui a l'é passà sota 'l protetorà dël regn ëd Sardëgna dal 1815 al 1861, prima ëd torné sota la protession dla Fransa.

Menton e Ròca-brun-a, propietà dij Grimaldi, a son passà për tratà a la Fransa dël 1861, sota Napoleon III.

Organisassion polìtica [modìfica]

Ël Prinsipà ëd Mònaco (nòm ofissial: Principauté de Monaco, Principatu de Mùnegu an dialet monegasch) a l'é na monarchìa costitussional.
Ël prinsi a l'é Albert II (dal 2005).
Ël Prim Ministr (Ministre d'État) a l'é Jean-Paul Proust (dal 2005).

Conomìa [modìfica]

L'atività prinsipal a l'é ël torism.

Moneda [modìfica]

Dal 1 ëd gené 2002 Mònaco a deuvra l'Euro.
Për savèjne ëd pi, guarda soa vos.

Leu anteressant [modìfica]

Eveniment e manifestassion [modìfica]

  • Festa ëd Santa Devòta, ai 26 e 27 ëd gené
  • Festival antërnassional dël sirch, an gené
  • La Prima dj'art, la prima quindzen-a d'avril
  • Festa ëd San Gioann, ai 23 e 24 ëd giugn, con la partissipassion ëd formassion ëd coltura popolar
  • Festival antërnassional ëd television, an giugn
  • Concors antërnassional ëd feu d'artifissi, an luj e ost
  • Festa nassional, ai 19 ëd novèmber
  • Concors antërnassional ëd bochet

Mërcà [modìfica]

Tute le matin a-i é ël mërcà ant la piassa d'Arme dla Condamine.

Redcross-00.jpg
OMMI! Ma io non SO LEGGERE!!
E be'? :) È facile leggere una lingua che si parla già. Consulti questa pagina e vedrà, in un attimo anche Lei avrà il suo badge da bogianen :)
Drapò piemontèis.png
St'utent-sì a l'é un bogianen




OMMI! pero si YO no
SE LEER!

¿Y que? :) Es fácil aprender a leer un idioma que ya se habla. Consulte usted esta pagina y verá, en un momento tendrá usted su Badge de Bogianen :)

Reading piedmontese: please visit this page

61 504 artìcoj scrivù e na media ëd pàgine lesùe davzin a 1.750.000 pàgine l'ann!

Giandoja-mobilitassion-cit.jpg
'cò ti it peule travajé a fé pì granda e bela la wikipedia piemontèisa. Tùit a peulo gionté dj'anformassion, deurbe dij neuv argoment, deje na man ai volontari ch'a travajo ambelessì 'ndrinta. Rintra ant la Piòla e les coma avnì a fé toa part. I soma na gran famija e i l'oma da manca dël travaj ëd tuti. Se it la sente nen dë scrive n'artìcol, a-i son vàire travajòt da fé andova a fa pa da manca d'esse na cima a scrive për podej giuté. Mersì.

BANCHÈT dj'UTISS
Admin.jpg

Për dì la soa ansima a sta pàgina-sì ch'a-i daga 'n colp col rat an sël tilèt discussion. Për lasseje un messagi a j'aministrator ch'a varda ambelessì.


Lìber.jpg
Lìber për chi a veul amprende

a lese e a scrive mej an piemontèis, e che an fan d'arferiment a tùit për la coression ortogràfica dij test.


Keyboard-01.jpg
Për ёscrive dësgagià, ch'a dòvra la Tastadura piemontèisa!

E ch'a manca pa 'd vardesse la pàgina d'agiut për chi as anandia da zero.