Faròe

	Vos an lenga piemontèisa
	Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì.

Le Faròe (an faroèis: Føroyar, ch'a veul dì "ìsole dle fèje"; an danèis: Færøerne) a son n'arsipélagh d'orìgin vulcànica ant l'Océan Atlàntich setentrional, an tra l'Islanda, la Scòssia e la Norvegia. A formo un teritòri autònom e na nassion costitutiva dël Regn ëd Danimarca.

Geografia

L'arsipélagh a l'é fàit da 18 ìsole, con na surfassa total ëd 1.393 km². A l'é caraterisà da 'd còsta àuta e da 'd scojere, sensa pian-e. Ël teritòri a l'é montagnos, con ij pont pì àut (Slættaratindur, 882 m). Ël clima a l'é oceànich setentrional, frèid e ventos, con pieuve bondose. La vegetassion a l'é scarsa, dominà da erba e mofa.

Stòria

Le prime colonie a armonto a l'época dij Viking, ant ël sécol IX. Dël 1035 a son dventà part dël Regn ëd Norvegia. Dòp l'Union ëd Kalmar (1380), a son passà sota contròl danèis, e dël 1814, con la separassion dla Norvegia, a son restà mach danèise. D'apress la Sconda guèra mondial (durant la qual a son ëstàite ocupà dal Regn Unì), dël 1948 a l'han otnù n'autonomìa larga.

Polìtica

Le Faròe a l'han sò govern e sò parlament (Løgting), ch'a gestisso la pì part dj'afé, gavà la difèisa e la polìtica estera, ch'a resto a la Danimarca. A l'han sistema multipartìtich e a elegio doi rapresentant ant ël Parlament danèis. Ël Cap dlë Stat a l'é 'l re dla Danimarca, rapresentà da n'Aut Comissari. Quand la Danimarca a l'é intrà ant l'Union Europenga dël 1973, le Faròe a l'han sernù dë sté fòra.

Economìa

L'economìa a l'é dominà da la pësca (dzortut aringhe, marluss) e da l'anlevament dle fèje. D'apress a-i é 'l turism e la produssion d'energìa idroelétrica. La pësca a l'é la prinsipal arzòrsa e a l'é stàita ogèt ëd discùssion con l'UE.

Demografìa

La popolassion a l'é d'anviron 53.000 abitant (2024), con na densità ëd 38 abitant/km². La pì part a viv ant la capital, Tórshavn (apopré 20.000 abitant). Le lenghe ufissiaj a son ël faroèis e 'l danèis. La pì part ëd la popolassion a aparten a la Cesa Evangélica Luteran-a.