Efet Compton

Da Wikipedia.
Drapò piemontèis.png Vos an lenga piemontèisa
Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì


L'efet Compton a l'é un fenòmen fìsich dont l'antërpretassion a l'é dovùa a Arthur Compton.

An fasend penetré na radiassion eletromagnética ëd frequensa bastansa àuta (ij raj X) an na sostansa, për esempi un blòch ëd parafin-a, e osservand la radiassion ëspantià ant le vàire diression, as treuva che la frequensa dla radiassion ëspantià a l'é nen pròpe ugual a cola dla radiassion ancidenta e a varia con la diression.

Ës fenòmen as peul nen ëspieghesse con ël concet clàssich d'onda eletromagnética. A l'é nopà tutafàit giustificà an dovrand ël concet ëd foton, con la condission d'atribuì al foton nen mach l'energìa E=hν, ma ëdcò na quantità ëd moviment con diression ugual a cola ëd propagassion ëd l'onda e dont ël mòdol as peul tiresse an dovrand le fórmole dla teorìa dla relatività. An efet, da l'espression dla massa relativìstica

m= \frac{m_0}{ \sqrt{1- \left ( \frac uc \right )^2} }

ëd n'oget material ch'a bogia con andi  \vec u , un a treuva

m^2c^2-m^2u^2=m_0^2c^2.

Dagià che l'energìa e la quantità ëd moviment a son ësmonùe da

E=mc^2= \frac{m_0c^2}{ \sqrt{1- \left ( \frac uc \right )^2 } }

e

 \vec p =m \vec u ,

un a oten na relassion antra p e E:

p= \sqrt{ \frac{E^2}{c^2} -m_0^2c^2} .

Ël foton a bogia con andi u=c e a l'ha n'energìa bin definìa; antlora, për l'espression dl'energìa sì-dzora, a-i na ven che, tratà tanme na partissela, soa massa d'arpòs m_0 a dev esse nula. Donca

p= \frac Ec = \frac{h \nu }c .

An dovrand la longheur d'onda λ con la relassion λν=c, as oten-o j'espression për p dovrà ëd sòlit:

p= \frac{h \nu }c = \frac h{ \lambda } .