Gela
| Vos an lenga piemontèisa | |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì |
Gela a l'é un comun dla Sicilia dë 78.311 abitant, an provincia ëd Caltanissëtta.
Posission [modìfica]A resta arlongh la còsta meridional ëd Sicilia. Stòria [modìfica]D'ansediament uman an sël pòst a j'ero present già da la preistòria. La sità a l'é stàita fondà dël 689 aGC da dij colon vnù da Ròdi e da Creta. A pija sò nòm dal fium Gela ch'a scor ant j'anviron. Dël 580 aGC, sota la guida d'Arìstone e ëd Pistil, Gela a crea la sot-colònia d'Akragas (al di d'ancheuj Agrigent) ch'a oten dun-a soa indipendensa. Dël 424 aGC, Gela a l'é stàita sede ëd na ciambrea dle sità greche ëd Sicilia: ambelessì a l'é vnuje fòra lë bzògn dë slontané la pericolosa armada atenèisa, rivà ant ël 427 aGC con ël but ëd giuté cheidun-e ëd lor. Contra Cartàgin, Gela a l'é butasse da la part d'Agrigent. Apress un longh assedi mnà da Imilcon, la sità a l'é stàita pijà e crasà e soa popolassion deportà. Popolà torna conforma al tratà 'd pas ch'a l'é vnuje apress, a l'han amponuje ëd dësblé tute le fortificassion. A l'é arnassùa durant la prima mità dël sécol ch'a fa XIII, sota Federich II, con ël nòm ëd Terranova. A l'ha arpijà soa denominassion antica mach dël 1928. Reste antiche [modìfica]Ant la part oriental ëd la sità, andoa a-i era l'antica acròpol, jë sgav archeològich a l'han dëscoatà le reste dël Quartié Timoleontin, ch'a armonto al IV sécol aGC e ch'a son ansima a dle costrussion motobin precedente. Pì an bass, ant ël Parch ëd l'Arcòrd, as peulo vëddse le ruin-e ëd n'ansem ëd templi dòrich dël V sécol aGC e dël templi d'Aten-a (VI sécol aGC). Conomìa [modìfica]Gela a l'é n'amportanta sità andustrial e comersial. Ël dësvlup ëd la sità a l'é gropà al torism balnear. Aministrassion [modìfica]Ël sìndich a l'é Rosario Crocetta (dal 9/04/2003 -second mandà: 2008-). Musé [modìfica]Anliure esterne [modìfica] |
SE LEER! ¿Y que? :) Es fácil aprender a leer un idioma que ya se habla. Consulte usted esta pagina y verá, en un momento tendrá usted su Badge de Bogianen :)
Për dì la soa ansima a sta pàgina-sì ch'a-i daga 'n colp col rat an sël tilèt discussion. Për lasseje un messagi a j'aministrator ch'a varda ambelessì. Lìber për chi a veul amprende a lese e a scrive mej an piemontèis, e che an fan d'arferiment a tùit për la coression ortogràfica dij test. Për ёscrive dësgagià, ch'a dòvra la Tastadura piemontèisa! E ch'a manca pa 'd vardesse la pàgina d'agiut për chi as anandia da zero. |


