Sele (AT)

Da Wikipedia.
Drapò piemontèis.png Vos an lenga piemontèisa
Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì


Sele (Celle Enomondo an italian) a l’é un comun ëd 477 abitant dla provincia d'Ast.

A fa part dla Comun-a Colinar ëd le Colin-e Alfé e a resta a 10 chilòmeter da n'Ast.
Sele a l’ha n’estension ed 5,51 chilòmeter quàder.
Sò sant protetor a l'é San Ròch.

Teritòri[modìfica | modifiché la sorgiss]

Ël teritòri comunal a resta antra le comun-e d'Ast, Antignan, Sisterna, Tijòli, Riasch, San Martin, San Damian. A l'é traversà da ‘l Bòrbor. Ël Bòrbor a l'é na dòira ch'a nass ant la comun-a ëd Vëssa ant ël Roé an provincia ëd Coni. As campa ant ël Tani an Ast dòp avej bagnà le comun-e ëd Canal, San Damian e Sele. Soa longhëssa l'é ëd 43 chilòmeter.

Stòria[modìfica | modifiché la sorgiss]

Ël nòm dël pais as treuva per la prima vòta scrit “Cellae Astensis” ant un papé dl'899 dël vësco d'Ast. Dël 992 ël pais a passa al Monasté ëd la Novalèisa. Dël 1041 l’imperator Enrich III a dis che Sele a l’é dla Cesa d'Ast. Ant un papé dl'Età 'd mes a risulta dla Comun-a d'Ast. Dël 1356 j'abitant ëd Sele a fan at d'armëtse volontariament al Marchèis ëd Monfrà, dop des agn ël Vësco d'Ast a lo passa ai Malabajla. Dël 1613 ël pais a passa a Ca Savòja che a lo anféodo a Gasprin Berlingè. Ij Berlingè a comando fin-a al 1688 (dzorpì dij Berlingè, ant sto temp-sì a-i passo 'd cò autri padron), ma ‘l 22 mars dël 1688, Gasprin Federich Berlingè, arditè dla Sgnorìa ëd Sele pijà da la mare Vitòria, a vend tut lòn che ai restava 'd Sele e Vajarè a Gioanin Carl Ramelli che 'l 25 agost dl’istess ann a ven nominà Cont ëd Sele, tìtol ch'a tramandrà ai sò dissendent. Ij Cont Ramelli a continuo a essi jë sgnor dël pais ëd Sele fin-a al 1793 ma ancora al dì 'd ancheuj a l'han ël tìtol ëd Cont-Sgnor ëd Sele e a son afessionà al pais.

Dal 1 fërvé 1863, për decret dël Re d'Italia Vitòrio Emanuel II, la comun-a as ciama pì nen Sele d'Ast, ma Sele Enomond, un cambiament për arconòss-lo da j'àutri Sele che a-i é an Italia.

Monument[modìfica | modifiché la sorgiss]

  • La cesa parochial antitolà a San Martin e Sant’Antòni Abà
  • La cesa antitolà a San Ròch
  • La cesa antitolà a San Vincens Ferreri a Merlasa
  • Le capele e ij pilion për la campagna ch’a circonda ‘l pais

Ël castel[modìfica | modifiché la sorgiss]

Ëd sigur dël 1041 ël castel ëd Sele a l'è stà riconossù dij vësco d'Ast, a soa vòta a l'è stà catà e vendù vàire vire, a l'han modificalo an pì part; a smija che ant ël ‘700 ij Ramelli l’han dësblalo e dovrane ij mon për fé la neuva ca.

La cesa[modìfica | modifiché la sorgiss]

A l'é stàita batìa ant l'istess temp dël castel, e a l'ha subì motoben ëd modificassion ant ël Setsent e ant l'Eut-sent fin-a rivè al 1961 quand a l'è stàita rinovà completament.

Frassion[modìfica | modifiché la sorgiss]

Sele a l'ha mach na frassion, Merlasa che a vanta la presensa 'd na cesa (dla fin dël Setsent) antitolà a San Vincens Ferreri.

Feste[modìfica | modifiché la sorgiss]

  • Vijé, cudì e canté ‘l prim saba ëd luj
  • Festa patronal ëd San Ròch ai 15 d’agost

Aministrassion[modìfica | modifiché la sorgiss]

Ël sìndich a l'é Walter Vercelli (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-).