Luigi Pirandello

Da Wikipedia.
Drapò piemontèis.png Vos an lenga piemontèisa
Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì


Luigi Pirandello

Romanzié, dramaturgh e autor d'ansagg an lenga italian-a, Luigi Pirandello a l'é un djë scritor europengh pì amportant ëd la prima mità dël sécol ch'a fa XX.

A l'era nassù a Girgenti (al di d'ancheuj Agrigent) ël 28 ëd giugn dël 1867, an na famija dla borzoasìa comersial asià. A l'ha fàit ël liceo a Palerm. L'anteresse për lë studi dla filologìa a l'ha mnalo a frequenté j'università ëd Palerm (andoa ch'a l'ha frequentà ij cors ëd drit e ëd litre), Roma (anté ch'a l'ha seghità ij sò studi umanìstich) e Bonn (anté ch'a l'ha otnù soa licensa an lenghìstica dël 1891 con na tesi an sle parlade grech-sìcule). A l'é peui fërmasse n'ann a Bonn tanme letor ëd lenga italian-a.
Tornà a Roma, a l'ha frequentà ël mond literari roman, an colaborand a la Nuova Antologia con dle poesìe e dij test crìtich.

Dòp che chiel e soa fomna Antonietta Portulano (dont a l'ha avù tre masnà) a l'han avù dij problema econòmich, dal 1897 al 1922 Pirandello a l'é dedicasse a l'ansegnament tanme professor dë stilìstica e 'd literatura a l'Anstitù superior ëd magisté 'd Roma.

Apress la prima guèra mondial a l'ha scrivù la pì part ëd soe euvre teatraj ch'a l'han falo ven-e arnomà.
Dal 1926 al 1934 a l'ha fondà na companìa teatral, anté ch'a ecelìa Marta Abba, a la qual Pirandello a l'ha dedicà ij drama Vestire gli ignudi e L'amica delle mogli.

Dël 1929 a l'han daje ël tìtol d'Académich d'Italia. Dël 1934 a l'é stàit ansignì dël Premi Nobel për la Literatura.
Pirandello a l'é mòrt a Roma ël 10 dë dzembèr dël 1936; a l'era antramentre ch'a travajava a I giganti della montagna.

Euvre prinsipaj[modìfica | modifiché la sorgiss]

Poesìa[modìfica | modifiché la sorgiss]

  • Mal giocondo (1889)
  • Amori senza amore

Teatro[modìfica | modifiché la sorgiss]

  • Se non così
  • Pensaci, Giacomino!
  • Liolà
  • Così è (se vi pare)
  • Enrico IV
  • Il berretto a sonagli
  • La giara
  • Il piacere dell'onestà
  • Sei personaggi in cerca d'autore
  • Il gioco delle parti
  • L'uomo dal fiore in bocca
  • Come tu mi vuoi
  • Questa sera si recita a soggetto
  • I giganti della montagna
  • Sogno, ma forse no
  • Vestire gli ignudi
  • Ciascuno a suo modo

Romanz[modìfica | modifiché la sorgiss]

  • L'esclusa (1901)
  • Il turno (1902)
  • Il fu Mattia Pascal (1904)
  • Suo marito (1911)
  • I vecchi e i giovani (1913)
  • Quaderni di Serafino Gubbio operatore (1916)
  • Uno, nessuno e centomila (1925)

Arcòlte ëd conte[modìfica | modifiché la sorgiss]

  • Novelle per un anno
  • Quand'ero matto...
  • Bianche e nere
Commons-logo.svg
Ansima a Wikimedia Commons a-i é d'archivi multimojen ch'a-i intro con
l'argoment: Luigi Pirandello