Varsavia

	Vos an lenga piemontèisa
	Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì.

Varsavia

Stat:	Polònia
Nòm an italian:	Varsavia
Coordinà:	Latitùdin: 52° 13′ 56.28′′ N Longitùdin: 21° 0′ 30.36′′ E Mostra an sla carta
Autëssa:	78–115 m s.l.m.
Surfassa:	517,24 km²
Abitant:	1.790.658 (2019)
Comun dj'anviron:	distretto di Varsavia Ovest, distretto di Pruszków, distretto di Piaseczno, distretto di Otwock, distretto di Mińsk, distretto di Wołomin, distretto di Legionowo
CAP:	00-000
Prefiss tel.:	22

Sit istitussional

Varsavia (Warszawa an polonèis) a l’é la capital e la sità pì granda dla Polònia. A conta 1.860.281 abitant (2024) e l'àrea metropolitan-a a riva a 3,5 milion. A l'é ëdcò la sede dj'autorità polìtiche (Pressident, Parlament, Govern). La sità a l'é stàita quasi dël tut dësblà durant la Sconda guèra mondial e peui arcostruìa.

Geografìa

Varsavia a resta a 350 km dal mar Bàltich e a l'é travërsà dal fium Vìstola, ch'a divid la sità an doe part: la riva snistra (òvest) con ël sènter stòrich e la part pì monumental, e la riva drita (est) con dij quarté pì modern. Ël clima a l'é continental, con invern frèid e istà càude.

Stòria

Le prime notissie 'd Varsavia a armonto al sécol XIII. Dël 1596 a l'é dventà capital al pòst ëd Cracòvia përchè pì sentral ant ël Regn ëd Polònia e Lituania. D'apress a l'ha vivù ij perìod ëd decadensa e le spartission dla Polònia. Dël 1944, durant l'Arvira ëd Varsavia, la sità a l'é stàita dësblà da j'alman (apopré 85% dj'edifissi). D'apress la guèra, a l'é stàita arcostruìa con në sfòrs nassional, an arconstruend ël sènter stòrich, ch'a l'é stàit diciarà Patrimòni dl'Umanità da l'UNESCO.

Monument prinsipaj

Ël sènter stòrich (Stare Miasto) a l'é stàit arconstruì con soe cese, ca e piasse com a j'ero ant ij sécoj. J'edifissi pì important a son:

Castel Real: residensa dij rè.
Piassa dël Mercà: con la statua dla Sirenëtta.
Catedral ëd San Gioann: la gesia pì veja.

- Barbacà: fortificassion dël sécol XVI. - Palass dla Cultura e dle Siense: un gratacel dë stil realism socialista regalà da l'Union Soviética (1955), ancora ancheuj l'edifissi pì àut ëd la Polònia.

Economìa

Varsavia a l'é 'l prinsipal sènter econòmich dla Polònia, con na disocupassion motobin bassa. A l'ha n'economìa basà an sij sërvissi (finansa, tecnologìa, comersi) e a l'é 'l sènter dle borse polonèise. A l'é un-a dle sità con la pì àuta qualità dla vita ant l'Euròpa sentr-oriental.

Traspòrt

Varsavia a l'ha doi aeropòrt: l'Aeropòrt Fryderyk Chopin ëd Varsavia (prinsipal) e l'Aeropòrt Modlin (për le linie low-cost). La sità a l'ha na rej ëd metro (doe linie), tram e autobus. La stassion sentral (Warszawa Centralna) a l'é la pì importanta dla Polònia për le ferovìe.