Bagna càuda

Ël fojòt, che ant j'ùltim temp a l'é anandiasse a dovré për mangé la bagnacàuda. La manera genita dë serve la bagna a l'é però cola d'avej la pèila an teracheujta piassà an mes a la tàola.

La Bagna Càuda a l'é na galuperìa dël Piemont.
A l'é ën bagnet fait d'aj, euli d'oliva e anciove (con mila variant regionaj e përsonaj).
La bagna càuda as serv ant ij fojòt për ten-la càuda e as pocio andrinta dle verdure crùe (card, ciapinabò, fnoj, siole, còj, cavlifior, salada, povron).
Na vòlta as dovrava l'euli 'd nos, përchè an Piemont as trovava nen l'euli d'oliva; ancheuj quaidun a buta un pòch ëd nos për arcreé ël gust.

La costuma dël fojòt a l'é nen tant veja e a l'é pì che d'àotr n'adatesse aj gust pì rafinà dla sità. La tradission popolar dl'arch alpin a l'é dzortut basà ansima a na pèìla con na pitansa càuda butà an mes la tàula, d'andova che tuti a pocio chèich-còs. La manera ëd mangé la bagna càuda a l'é derivà da la costuma dle fondùe, che a dòvro gnun fojòt. Ma col temp pròpe ël fojòt a l'é vnùit a esse un dj'element pì distintiv dla bagna càuda midema.

[modìfica] Ingredient

fische d'aj

Bagna càuda par quatr përson-e:

• doi eto d'ancioe sota sal;
• tre fische d'aj;
• euli fin ch'a fa assè;
• spagnolin;
• na nos ëd butir;
• doi cuciar d'asil (vers ch'a finiss ëd cheuse).

[modìfica] Preparassion

Lavé bin j'ancioe, buté ant un cassarolin tut ansema, l'aj e lë spagnolin trijà fin, fé cheuse a fiama bassa fin ch'a la dventa na sàussa. Mojé 'l còj, ël tupinabò, ël card, o purament pijé un povron e felo a fëtte (barchëtte), ampinije 'd bagna càuda, buté ant ël forn fin ch'ij povron a sio cheuit. An Piemont a l'é considerà un mangé da bërlichesse ij barbis.

[modìfica] Stòria

La mension pì veja d'un chèich-còs ch'a-j ësmija a la bagna càuda a l'é ant l'arseta dla Bagna dëj bonòm, dël prinsipi dël 1700.

[modìfica] La bagna càuda ant ël mond

La comun-a dij piemontèis emigrà n'Argentin-a a l'é mnasse dapress l'arseta dla bagna, che ambelelà a diso Bañacauda (as ëscriv diferent, ma as les midem che da nojàutri).

[modìfica] Anliure esterne

• Bagna Càuda (an Italian)