Piemont

	Vos an lenga piemontèisa
	Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì

Ël Piemont (Piemonte an italian) a l'é un pais dl'Euròpa meridional. A l'é stàit na nassion e në stat indipendent fin-a ai 17 ëd mars dël 1861, quand che, dòp ël process d'unificassion, a l'é stàit proclamà ël Règn d'Italia, dont a l'ha fàit part fin dal prinsipi. Adess ël Piemont a l'é na region aministrativa a statut ordinari dla Repùblica italian-a. Sò capleu a l'é Turin. Ël Piemont a l'é la sconda region pì granda d'Italia, con na surfassa ëd 25.399 km². A conta 4.462.828 abitant. Geografìa Na gran part dël Piemont, coma rafigurà ant l'atlant ëd Mërcator dël 1576 Ël Piemont a confin-a a òvest con la Fransa (region Provensa-Alp-Còsta Asura e Ròno-Alp), a nòrd-òvest con la Val d'Osta, a nòrd con la Svìssera (canton Valèis e Tesin), a est con la Lombardìa, a sud-est për un tòch cit con l'Emilia-Romagna e a sud con la Liguria. A l'é bagnà da Pò, da Tani, da Tesin, da Sesia, da Dòira Rivaria, da Deura Bàotia e da dj'àutri fium pì curt. Ël 30,3% ëd la surfassa dla region a l'é compòsta da colin-e, ël 43,3% da brich e ël 26,4% a l'é an pian. Ij brich prinsipaj a son j'Alp: ël Ròsa e ël Grand Paradis a passo ij 4000 méter, mentre 'l Viso a-i riva nen për 160 méter. Le colin-e as treuvo ant ël Canavèis (a nòrd-òvest), le Langhe e 'l Roé (a sud-òvest) e 'l Monfrà (a sud). A-i son ëdco vàjre lagh alpin. Ël pì amportant e pì grand a l'é 'l Lagh Magior, che ansema al Tesin a marca 'l confin con la Lombardìa. Clima Ël clima an Piemont a l'é 'd tipo continental. Stòria Lese la vos stòria dël Piemont. Sità e provinse Le provinse Ël Piemont a l'ha 8 provinse: Ast (AT) Biela (BI) Coni (CN) Lissandria (AL) Noara (NO) Turin (TO) Verban-Cusio-Òssola (VB) Vërsèj (VC) Sità pì popolà dël Piemont: N° Nom Abitant Provincia 1 Turin 906.608 Turin 2 Noara 102.817 Noara 3 Lissandria 91.593 Lissandria 4 Ast 73.734 Ast 5 Moncalé 55.059 Turin 6 Coni 54.914 Coni 7 Rìvole 50.694 Turin 8 Colegn 50.054 Turin 9 Ël Niclin 48.297 Turin 10 Seto Turinèis 47.000 Turin Economìa Ël Piemont a l'é na region con tradission industrial. La fàbrica pì amportanta a l'é la FIAT. Importanta a l'é ëdcò l'agricoltura (ris, melia, gran e biarava). Grand importansa a l'ha la coltivassion dla vis ant le colin-e dle Langhe, dël Roé, dël Monfrà e 'd l'Àut Noarèis për la produssion ëd vin. Aministrassion Ël pressident ëd la Region a l'é Roberto Cota (dal 12 avril 2010). Lenga La lenga pì parlà a l'é l'italian. Àutre lenghe parlà son ël piemontèis, l'ossitan, ël franch-provensal, ël walser e 'l sinto. Ancheuj ëdcò ël romen, l'àrabo, l'albanèis e àutre lenghe a son parlà da j'imigrà. Ossitan, fransèis, franch-provensal e walser a son stàite arconossùe tanme lenghe minoritarie dël Piemont da la lej nassional n. 482 dël 15 dzèmber 1999, con la possibilità dle comun-e ëd diciaré sua àrea lenghìstica për podèj sfruté j'avantagi dla lej. La lenga piemontèisa a l'é comsëssìa tutelà da la lej 10 d'avril 1990, n. 26 che a la buta a pari 'd cole tutelà da la normativa nassional. A resta nen tutelà la lenga dla minoransa dij sinto, ij sìngher piemontèis che da squasi 500 agn a son part ëd la stòria dla region e dont lenga a l'ha pijait vàire element da piemontèis e fransèis. Provincia ëd Turin: Franch-provensal - 45 Comun-e Ala Alpëtte Balme Cantòira Carema Castagnòle Céres Ceresòle Real Cialambèrt Cianoch Coasseul Coasse Condòve Cheuri Frassinèj Germagnan Giajon Giaven Gravere Grosscaval Ingri Lans Lemie Locan-a Matie Meana Mesnil Mompantè Monasté ëd Lans Monsnis Noasca Novalèisa Psinaj Pont Canavèis Ribordon Ronch Rubian-a Sparon Susa* Tràves Ussèj Valgiòje Valprà Venàus Viù *1 Comun-a ch'a l'ha deliberà d'aparten-e ëdcò a la minoransa lenghìstica fransèisa. Ossitan - 35 Comun-e Angreugna* Bardonecia Beubi * Cesan-a Cimon Clavier Isìles Fenestrele* L'Invers ëd Pinasca* Luserna* Lusernëtta Massel Ols* Perosa* Pré* Pinasca* Pomaret* Pòrte Pragelà Praly Pramòl* Prarostin Rorà Rore* Salbertrand Sansa San German Chison* San Second Sauze 'd Cesan-a Sauze d'Ols Sestrier La Tor dël Pélis* Usseu* Ël Vilar Pélis* Ël Vilar ëd Perosa* *18 Comun-e ch'a l'han deliberà d'aparten-e ëdcò a la minoransa lenghìstica fransèisa. Provincia ëd Coni Ossitan - 71 Comun-e Aison Arburent Argentera Assèj Barge Bërnes Beuves Blin Ël Borgh San Dalmass Briga Auta Brondel Caraj Cartignan Casteldelfin Castlar Castelmagn Cianeus La Ciusa Crisseul Demont Droné Elva Entràive Envìe Frabosa Sotana Frabosa Sovrana Frasso Gajòla Gambasca Isasca Limon Macra La Marmo Ël Mél Mojòla Montmal Montross Onsin Ormea Ostan-a Paisan-a Peiropurch Pontcianal Povragn Pra dj'Eve Prass Revel Ritan-a Roas-cia Robilant Rocafòrt Rocasparvera Rocavion La Ròcia ëd Droné Sambuch San Damian Macra Sanfront San Pèire Sele ëd Macra Servasca Stròp Vaudiè Valgran-a Valmala Valàuria Venasca Vërnant Vigneul Vilaneuva dël Mondvì Ël Vilar San Costans Vinaj Provincia ëd Vërsèj Walser - 6 Comun-e Alagna Carcòfo Rimasch Rimela Rima La Riva Provincia dël Verban-Cusio-Òssola: Walser - 6 Comun-e Bascén Formassa Macugnaga Ornavass Premia Valstron-a Con la Lej Regional 10 avril 1990, n. 26, ël Piemont a arconoss quatr lenghe stòriche presente an Piemont: piemontèis, ossitan, franch-provensal e walser. Dòp, ël consej regional, a l'ha aprovà la lej regional 17 giugn 1997, n.37 ch'a l'ha fàit quàich modìfica a la L.R. 26/90, rinforsand l'idèja dla lenga coma utiss fondamental për la chërsùa e lë scambi tra colture diferente. Lese ëdcò Lenga piemontèisa Anliure esterne Sit istitussional

OMMI! Ma io non SO LEGGERE!! E be'? :) È facile leggere una lingua che si parla già. Consulti questa pagina e vedrà, in un attimo anche Lei avrà il suo badge da bogianen :) St'utent-sì a l'é un bogianen OMMI! pero si YO no SE LEER! ¿Y que? :) Es fácil aprender a leer un idioma que ya se habla. Consulte usted esta pagina y verá, en un momento tendrá usted su Badge de Bogianen :) Reading piedmontese: please visit this page 61 425 artìcoj scrivù e na media ëd pàgine lesùe davzin a 1.750.000 pàgine l'ann! 'cò ti it peule travajé a fé pì granda e bela la wikipedia piemontèisa. Tùit a peulo gionté dj'anformassion, deurbe dij neuv argoment, deje na man ai volontari ch'a travajo ambelessì 'ndrinta. Rintra ant la Piòla e les coma avnì a fé toa part. I soma na gran famija e i l'oma da manca dël travaj ëd tuti. Se it la sente nen dë scrive n'artìcol, a-i son vàire travajòt da fé andova a fa pa da manca d'esse na cima a scrive për podej giuté. Mersì. BANCHÈT dj'UTISS Për dì la soa ansima a sta pàgina-sì ch'a-i daga 'n colp col rat an sël tilèt discussion. Për lasseje un messagi a j'aministrator ch'a varda ambelessì. Lìber për chi a veul amprende a lese e a scrive mej an piemontèis, e che an fan d'arferiment a tùit për la coression ortogràfica dij test. Për ёscrive dësgagià, ch'a dòvra la Tastadura piemontèisa! E ch'a manca pa 'd vardesse la pàgina d'agiut për chi as anandia da zero.